Đây là bài 3 trong bộ 5 bài phát cho học viên khoá dù lượn P1–P2 tại Mebayluon, dạy theo chuẩn của trường (xây dựng trên giáo trình APPI và IPPI, điều chỉnh cho điều kiện Việt Nam). Bài này là giai đoạn 3 (ngày 4, có thể kéo sang ngày 5): bay tầm thấp (P1) bằng kéo tời tay. Lần đầu tiên chân bạn rời mặt đất.
Nhắc lại giai đoạn 2. Bạn đã lái được vòm dưới đất, chạy slalom, huỷ dù khi gió mạnh và tự gấp dù (xem bài 2: slalom, huỷ dù và gấp dù). Chỉ khi đạt đủ chuẩn giai đoạn 1 và 2 mới bắt đầu bay kéo. Mọi kỹ năng đó được dùng ngay hôm nay: dựng dù, kiểm tra vòm trên đầu, giữ dù ở giữa và huỷ dù.
1. Bay kéo tời tay là gì
Mebayluon không dùng đồi tập. Học viên bay lần đầu trên bãi bằng: một đội người kéo học viên bằng dây dài khoảng 10 m, đưa lên cao chừng 7 m rồi hạ xuống. Cách này cho phép kiểm soát độ cao, lặp lại nhiều lần trong một buổi, và HLV luôn ở ngay cạnh. Trong mỗi lần bay, bạn tập đủ một chuỗi: mô phỏng dựng dù chạy đà cất cánh, nghe hiệu lệnh lái, bay thẳng, tư thế tiếp đất và hạ cánh.
- Đội kéo (thường 2–4 người) và trưởng nhóm kéo: kéo đều, tăng giảm lực và dừng theo lệnh HLV.
- HLV: chọn hướng kéo theo gió, kiểm tra học viên, ra mọi hiệu lệnh bằng lời hoặc bộ đàm.
- Học viên: tự dựng dù và chạy đà như cất cánh thật, lái theo hiệu lệnh và tự hạ cánh.
- Dây kéo nối vào đai của học viên theo cách HLV hướng dẫn và kiểm tra trước mỗi lần bay. Học viên không tự tháo hay buộc dây kéo.
2. Lịch ngày 4
| Giờ | Nội dung |
|---|---|
| 08:00–08:30 | Tập trung, khởi động, phổ biến hiệu lệnh và quy tắc kéo; lý thuyết nếu HLV chọn học buổi sáng |
| 08:30–11:30 | Thực hành 3 giờ: bài tập 1–3 (kiểm tra, mô phỏng chạy đà và huỷ, tư thế tiếp đất), rồi những lần kéo đầu tiên |
| 11:30–13:30 | Ăn trưa, nghỉ |
| 13:30–17:00 | Thực hành 3 giờ 30: bài tập 4–6 (bay kéo, lái theo hiệu lệnh, hạ cánh), HLV soát chuẩn đầu ra |
| 17:00–17:30 | Rút kinh nghiệm, ghi sổ (bài tập 7); lý thuyết nếu buổi sáng chưa học |
3. Lý thuyết cần biết
Một lần bay kéo có 6 pha: (1) kiểm tra G-V-M-Đ-D-A-H và nối dây kéo; (2) dựng dù, ngước nhìn kiểm tra vòm và dây; (3) quyết định đi hay huỷ: vòm ở giữa, căng đều, dây sạch thì đi, có gì không ổn thì huỷ ngay; (4) chạy đà, đội kéo căng dây, chân rời đất; (5) bay thẳng ở khoảng 7 m theo hiệu lệnh; (6) đội kéo giảm lực, bạn đứng dậy, phanh khi gần đất và tiếp đất bằng chân.
Chạy tới khi chân tự rời đất. Tì người vào đai, chạy bằng những bước dài và tiếp tục "chạy" cả khi chân đã rời đất. Không nhảy lên ngồi: dây chùng, vòm mất lực và bạn ngã ngồi xuống. Chỉ ngả nhẹ vào đai khi đã bay rõ ràng; ở độ cao kéo tay, giữ người gần như đứng để luôn sẵn sàng tiếp đất.
Bay thẳng. Tay cao hoặc phanh rất nhẹ, mắt nhìn xa phía trước, không nhìn xuống chân. Muốn chỉnh hướng thì kéo nhẹ dây lái bên đó rồi nhả ngay; vòm phản ứng trễ khoảng một nhịp thở. Đã lệch hướng thì ưu tiên hạ cánh ngược gió, đừng cố quay về đường cũ.
Tiếp đất. Khi đội kéo giảm lực và dù bắt đầu xuống: ra khỏi đai, đứng thẳng, hai chân so le trước sau. Giữ tay cao để dù còn tốc độ. Cách đất khoảng 1 m, hoặc khi HLV gọi "Phanh", kéo hết hai dây lái xuống (phanh 100%), chạm đất bằng chân rồi chạy tiếp vài bước. Phanh sớm thì dù hết tốc độ trên cao và rơi xuống; phanh muộn thì chạm đất nhanh. Gió mạnh thì có khi không cần phanh hết, HLV sẽ báo.
Khi nào huỷ cất cánh. Vòm lệch hoặc nghiêng không chỉnh kịp, dây rối, một đầu cánh gập, bạn vấp, hoặc HLV gọi "Huỷ". Cách huỷ: phanh 100% hoặc kéo hai riser C, đi về phía vòm, đội kéo dừng kéo và nhả căng. Huỷ là quyết định đúng, không phải thất bại.
4. Kiểm tra trước khi bay G-V-M-Đ-D-A-H
Làm trước mỗi lần bay, luôn theo cùng thứ tự, bằng mắt và bằng tay, đọc to từng chữ. Bị ngắt quãng thì làm lại từ đầu.
| Chữ | Kiểm tra |
|---|---|
| G | Gió: hướng và sức gió hợp để kéo, theo lời HLV |
| V | Vòm dù: trải đúng, ngược hướng gió, dây không vướng |
| M | Mũ: đã đội, vừa, quai cài |
| Đ | Đai: đai đùi trái, phải, đai ngực, hai carabiner khoá, riser A ở trước, riser không xoắn; dây kéo đã nối và HLV đã soát |
| D | Dây lái: cầm đúng tay, đúng bên, chạy trơn qua pulli |
| A | All clear: đường chạy, đường kéo và vùng trời phía trước thoáng, không ai đứng trên dây |
| H | Hướng quay (khi dựng dù lùi): quay về phía riser nằm bên trên ở chỗ bắt chéo |
5. Hiệu lệnh
HLV ra lệnh bằng lời hoặc bộ đàm; trước buổi đầu, cả lớp và đội kéo tập lại từng lệnh trên mặt đất. Nghe lệnh là làm ngay, hỏi sau.
| Lệnh | Học viên làm gì |
|---|---|
| "Dựng dù" | Dựng dù, kiểm tra vòm trên đầu |
| "Chạy" | Chạy đà, tì vào đai, chạy tới khi chân rời đất |
| "Trái" / "Phải" | Kéo nhẹ dây lái bên đó rồi nhả |
| "Cao tay" | Nhả hết phanh, để dù bay đủ tốc độ |
| "Đứng dậy" | Ra khỏi đai, chân so le, chuẩn bị tiếp đất |
| "Phanh" | Phanh 100% gần đất, chạm đất bằng chân, chạy tiếp |
| "Huỷ" | Huỷ dù ngay (phanh 100% hoặc riser C), đội kéo dừng |
6. Quy tắc an toàn khi bay kéo
- Gió: chỉ kéo khi gió đều và nhẹ (như khi tập mặt đất, khoảng 5–15 km/h), không giật, thổi gần thẳng dọc đường kéo. HLV đo gió và quyết định.
- Dây kéo: không ai quấn dây quanh tay hay người; đội kéo cầm dây sao cho buông ra được ngay. Không ai đứng hay bước qua dây khi đang kéo.
- Đội kéo tăng lực từ từ, giảm lực từ từ, dừng ngay khi HLV gọi. Không giật dây.
- Dây bỗng chùng (đội kéo dừng): tay cao giữ tốc độ, đứng dậy, nhìn thẳng và chuẩn bị tiếp đất ngược gió; không kéo phanh sâu ở trên cao.
- Bãi kéo bằng, sạch đá và vật cản; người xem đứng xa đường kéo và hai bên. Mỗi lúc chỉ một học viên bay.
7. Bảy bài tập
Bài tập 1. Kiểm tra trước khi bay
- Mục đích: làm thuộc G-V-M-Đ-D-A-H tới mức không cần nghĩ.
- Cách làm: mặc đai, nối dù như bài 1 → đọc to từng chữ, chạm tay vào từng khoá → HLV soát lại và nối dây kéo.
- Số lần: trước mọi lần bay.
- Lỗi cần tránh: đọc mà không nhìn, không chạm; bỏ chữ khi vội; không làm lại khi bị ngắt quãng.
- Đạt khi: đúng và đủ 7 chữ trước mọi lần bay trong ngày.
Bài tập 2. Mô phỏng chạy đà và huỷ cất cánh
- Mục đích: tập chuỗi dựng dù, kiểm tra, chạy đà mà chưa bay lên, và huỷ dứt khoát.
- Cách làm: dây kéo đã nối nhưng đội kéo chỉ giữ căng nhẹ → "Dựng dù": dựng, ngước kiểm tra vòm → "Chạy": chạy 10–15 m, tì vào đai → HLV gọi "Huỷ" bất ngờ ở vài lần: phanh 100% hoặc kéo hai riser C, đi về phía vòm.
- Số lần: 5–8 lần.
- Lỗi cần tránh: chạy khi chưa kiểm tra vòm; ngả người ra sau khi chạy; huỷ nửa vời.
- Đạt khi: 3 lần chạy đúng và 2 lần huỷ đúng theo lệnh.
Bài tập 3. Tư thế tiếp đất và tiếp đất lăn người
- Mục đích: có tư thế tiếp đất đúng, và biết lăn người khi chạm đất mạnh để không chấn thương.
- Cách làm: trên cỏ, chưa nối dù: đứng thẳng, chân so le, gối hơi chùng, tay cao như cầm phanh → giả lệnh "Phanh": kéo tay xuống hông, chạy vài bước. Sau đó tập lăn: khép chặt chân và gối, gối hơi chùng, cằm gập, tay ôm sát người → chạm đất bằng hai bàn chân cùng lúc, lăn nghiêng qua bắp chân, đùi, mông, lưng.
- Số lần: 10 lần tư thế, 5 lần lăn mỗi bên.
- Lỗi cần tránh: chống tay xuống đất; chạm đất bằng một chân; ngồi phịch xuống.
- Đạt khi: làm đúng tư thế và lăn đúng hai bên mà không cần nhắc.
Bài tập 4. Những lần bay kéo đầu tiên
- Mục đích: lần đầu rời mặt đất, bay thẳng ngắn và tiếp đất bằng chân.
- Cách làm: kiểm tra (bài 1) → "Dựng dù" → kiểm tra vòm → "Chạy": đội kéo tăng lực từ từ, bạn chạy tới khi chân rời đất → lúc đầu chỉ lên 2–3 m, rồi tăng dần tới khoảng 7 m khi HLV thấy bạn bay ổn → tay cao, nhìn xa → "Đứng dậy", "Phanh" → tiếp đất, chạy tiếp → huỷ dù, gom dây.
- Số lần: 4–6 lần trong buổi sáng.
- Lỗi cần tránh: nhảy lên ngồi; nhìn xuống chân; kéo phanh khi đang lên; đứng dậy quá muộn.
- Đạt khi: 3 lần liên tiếp rời đất bằng bước chạy và tiếp đất bằng chân.
Lưu ý: bay đầu tiên ai cũng hồi hộp. Thở đều, làm đúng từng lệnh; HLV và đội kéo luôn ở ngay đó.
Bài tập 5. Bay thẳng và lái theo hiệu lệnh
- Mục đích: giữ dù bay thẳng ở khoảng 7 m và chỉnh hướng nhẹ đúng lệnh.
- Cách làm: bay kéo như bài 4 → ở độ cao, HLV gọi "Trái" hoặc "Phải": kéo nhẹ dây lái bên đó 1–2 giây rồi nhả → "Cao tay" → tiếp đất.
- Số lần: 4–6 lần buổi chiều.
- Lỗi cần tránh: kéo phanh sâu và lâu; nhầm trái phải; giữ phanh khi đã được gọi "Cao tay".
- Đạt khi: 3 lần bay thẳng ổn định, mỗi lần làm đúng ít nhất 2 lệnh lái.
Bài tập 6. Tiếp đất ngược gió bằng chân
- Mục đích: phanh đúng lúc, chạm đất nhẹ bằng chân và chạy tiếp.
- Cách làm: cuối mỗi lần bay kéo: "Đứng dậy" → tay cao, chân so le, nhìn xa → cách đất khoảng 1 m hoặc khi nghe "Phanh": kéo hết hai dây lái → chạm đất, chạy vài bước → huỷ dù (như ở giai đoạn 2).
- Số lần: mọi lần bay trong ngày.
- Lỗi cần tránh: phanh quá sớm (dù rơi); chạm đất khi còn ngồi; dừng khựng không chạy; nhìn xuống đất.
- Đạt khi: 5 lần tiếp đất đúng bằng chân, không ngã.
Bài tập 7. Ghi sổ cuối ngày
- Mục đích: tự nhìn lại từng lần bay và biết mình cần sửa gì.
- Cách làm: ghi số lần bay, độ cao HLV báo, điều làm tốt và một điều cần sửa cho từng lần → HLV đọc và ký.
- Số lần: mỗi tối.
- Lỗi cần tránh: ghi chung chung; bỏ qua lần bay hỏng.
- Đạt khi: sổ ghi đủ mọi lần bay và có chữ ký HLV.
8. Chuẩn đầu ra giai đoạn 3
HLV soát từng dòng và ký sổ. Chưa đạt dòng nào thì tập tiếp ở ngày 5 trước khi sang giai đoạn 4.
| # | Tiêu chí | Kiểm bằng |
|---|---|---|
| 1 | Làm G-V-M-Đ-D-A-H đúng trước mọi lần bay | Bài 1 |
| 2 | Kiểm tra vòm trên đầu trước khi chạy; huỷ dứt khoát khi được gọi | Bài 2 |
| 3 | Tư thế tiếp đất và lăn người đúng hai bên | Bài 3 |
| 4 | Rời đất bằng bước chạy, không nhảy lên ngồi | Bài 4 |
| 5 | Bay thẳng ổn định ở khoảng 7 m, làm đúng lệnh lái: 3 lần | Bài 5 |
| 6 | Tiếp đất ngược gió bằng chân, phanh đúng lúc: 5 lần | Bài 6 |
| 7 | Tổng cộng ít nhất 8 lần bay kéo đạt | Sổ học viên |
| 8 | Giải thích được 6 pha của một lần bay kéo, khi nào huỷ, vì sao không nhảy lên ngồi | Hỏi miệng |
| 9 | Thái độ: làm theo hiệu lệnh ngay, không bay khi chưa chắc | Cả ngày |
9. Trang bị, sức khoẻ và tâm lý
Trang bị và sức khoẻ như ở bài 1: mũ, giày cao cổ, găng tay, áo quần dài tay, nhiều nước, nghỉ giữa các lượt. Hôm nay thêm một điều: lần đầu rời đất, hồi hộp là bình thường. Cứ làm đúng từng lệnh, nói với HLV nếu bạn chưa sẵn sàng; không ai bắt bạn bay khi bạn chưa chắc.
10. Giai đoạn tiếp theo
Đạt chuẩn giai đoạn 3, bạn sang giai đoạn 4: mô phỏng treo trên đai, lập kế hoạch bay, phần khí tượng và cảnh báo rủi ro, rồi chuyến bay cao đầu tiên.
Muốn học theo lộ trình này? Xem chi tiết khoá dù lượn cấp tốc P1–P2 (7 ngày) tại Khau Phạ, hoặc đặt lịch và hỏi HLV trực tiếp.
Loạt bài lộ trình học dù lượn P1–P2:
- Bài 1: tập mặt đất (ngày 1–2)
- Bài 2: slalom, huỷ dù và gấp dù (ngày 3)
- Bài 3: bay thấp bằng kéo tời tay (ngày 4) (bài này)
- Bài 4: mô phỏng treo và chuyến bay cao đầu tiên (ngày 5)
- Bài 5: bay tăng cường P2 (ngày 6)
Câu hỏi thường gặp
Vì sao bay kéo tời tay mà không bay đồi?
Kéo tay trên bãi bằng giữ độ cao trong tầm kiểm soát (khoảng 7 m), cho bay được nhiều lần trong một buổi và HLV luôn ở ngay cạnh học viên.
Bay cao bao nhiêu?
Lúc đầu chỉ 2–3 m, rồi tăng dần tới khoảng 7 m với dây kéo dài khoảng 10 m, khi HLV thấy bạn bay ổn.
Nếu đội kéo dừng đột ngột thì sao?
Dù vẫn bay. Giữ tay cao để dù có tốc độ, đứng dậy, nhìn thẳng và tiếp đất ngược gió như bình thường; không kéo phanh sâu ở trên cao.
Có phải ngồi vào đai khi bay không?
Chỉ ngả nhẹ khi đã bay rõ ràng. Ở độ cao kéo tay, giữ người gần như đứng và đứng dậy hẳn trước khi tiếp đất.
Thế nào là đạt giai đoạn 3?
Đủ 9 tiêu chí ở mục 8, trong đó có ít nhất 8 lần bay kéo đạt và 5 lần tiếp đất đúng bằng chân.
Bài này là tài liệu học viên của Mebayluon cho giai đoạn 3, không thay cho buổi học với HLV. Đăng ký khoá P1–P2 tại Khau Phạ: học bay dù lượn ở Việt Nam.
