Bài này gom toàn bộ phần lý thuyết mà một học viên dù lượn cần nắm ở trình độ P1–P2: thuật ngữ, cánh dù bay như thế nào, khí tượng, luật bay, tâm lý và cách ra quyết định, cách xử lý tình huống, cùng danh sách kỹ thuật sẽ tập. Nội dung theo chuẩn đào tạo của Mebayluon, xây dựng trên giáo trình APPI và IPPI, điều chỉnh cho điều kiện bay ở Việt Nam. Cuối bài có 30 câu trắc nghiệm để bạn tự kiểm tra; đáp án được ẩn, bấm vào mới hiện.
Nên đọc bài này trước khi vào khoá để buổi lý thuyết trên lớp nhẹ hơn, và đọc lại sau mỗi ngày tập. Phần thực hành được viết chi tiết theo từng ngày trong loạt Lộ trình học dù lượn P1–P2.
1. P1–P2 là gì, học xong làm được gì
P1 và P2 là hai trình độ đầu tiên của người học dù lượn. Ở P1 bạn bay thấp, vài mét trên một dốc thoải hoặc bằng kéo tời, gần như theo đường thẳng. Ở P2 bạn bay cao lần đầu, một mình trên cánh dù, có huấn luyện viên (HLV) hướng dẫn qua bộ đàm ở cả bãi cất lẫn bãi hạ.
- Khoá P1–P2 của Mebayluon kéo dài 5–7 ngày ở Khau Phạ: lộ trình chuẩn 6 ngày, thêm ngày dự phòng khi thời tiết xấu hoặc khi bạn cần tập thêm.
- Chuẩn đầu ra: tự chuẩn bị và kiểm tra thiết bị; điều khiển dù dưới mặt đất; dựng dù bằng một trong hai kiểu tiến (dù sau lưng) hoặc lùi (quay mặt vào dù), tuỳ điều kiện tập; cất cánh; bay thẳng, rẽ, bay vòng hạ cánh và phanh tiếp đất đúng chỗ.
- P1–P2 là trình độ học viên, chưa phải chứng chỉ để tự bay. Muốn có chứng chỉ, bạn tập thêm 1–3 tháng cho vững (nhất là tự hạ cánh) rồi thi thẳng P3. Các cấp P1–P5 được giải thích trong bài học dù lượn cho người mới.
- Ở trình độ này bạn chỉ bay khi có HLV giám sát, trong gió nhẹ và đều, với cánh dù hạng EN A.
2. Thuật ngữ cần thuộc
Trên bãi, HLV và phi công nói chuyện bằng những từ dưới đây. Thuộc chúng thì nghe lệnh qua bộ đàm không bị lúng túng, và đọc được tài liệu, nhãn thiết bị bằng tiếng Anh. Các từ chia theo bảy nhóm.
Thiết bị
| Thuật ngữ | Tiếng Anh | Nghĩa |
|---|---|---|
| Vòm dù (cánh dù) | wing, canopy | Phần vải căng lên nhờ gió; gọi là vòm dù hoặc dù |
| Mép trước | leading edge | Cạnh trước của vòm dù, nơi có các cửa gió |
| Mép sau | trailing edge | Cạnh sau của vòm dù; dây lái kéo mép sau xuống để phanh và rẽ |
| Xoang dù | cell | Các ngăn vải xếp cạnh nhau trong vòm dù |
| Cửa gió | cell openings | Lỗ ở mép trước để gió vào làm căng vòm dù |
| Nẹp mép trước | leading edge rods | Thanh nhựa mảnh giữ dáng mép trước, giúp dù dựng dễ |
| Đầu cánh, stabilo | wing tip, stabilizer | Hai đầu vòm dù; stabilo là tai ổn định ở đầu cánh |
| Dây dù A, B, C; tầng dây | lines, cascades | Các hàng dây nối vòm dù xuống riser (hàng A ở trước), chia nhánh thành nhiều tầng |
| Riser A, B, C | risers | Dải đai ngắn nối chùm dây dù với carabiner |
| Maillon | quick link | Khoá thép nhỏ nối dây dù vào riser |
| Dây lái, tay phanh | brake line, brake handle | Dây nối mép sau tới tay cầm; kéo để phanh và rẽ |
| Pulli dây lái, kẹp tay phanh | brake pulley, brake keeper | Vòng dẫn dây lái trên riser sau và chỗ gài tay phanh khi chưa bay |
| Carabiner | carabiner | Móc khoá nối riser vào đai ngồi |
| Đai ngồi | harness | Ghế bay đeo trên người, nối với dù qua hai carabiner |
| Khoá chân, khoá ngực | leg straps, chest strap | Các khoá đai phải cài trước khi bay; quên khoá chân là lỗi rất nguy hiểm |
| Bảo vệ lưng | back protector | Đệm mút hoặc túi khí dưới ghế, đỡ lưng khi tiếp đất mạnh |
| Dù phụ | reserve parachute | Dù dự phòng gấp sẵn trong khoang dù phụ của đai |
| Tay giật, chốt khoá dù phụ | reserve handle, reserve pin | Tay cầm để rút và ném dù phụ; chốt giữ khoang dù phụ đóng |
| Thanh tăng tốc | speed bar | Bàn đạp làm dù bay nhanh hơn; học viên P1–P2 không dùng |
| Mũ bảo hiểm | helmet | Mũ bay đạt chuẩn EN 966, không che kín tai |
| Bộ đàm | radio | Liên lạc với HLV ở bãi cất và bãi hạ |
| Hạng dù EN A–D | EN A–D classes | Phân hạng an toàn của dù; học viên bay hạng A, dễ tha thứ lỗi nhất |
| Dải trọng lượng bay | weight range | Khối lượng cất cánh (người và đồ bay) dù được thiết kế để mang, ghi trên nhãn |
Khí động học và tốc độ
| Thuật ngữ | Tiếng Anh | Nghĩa |
|---|---|---|
| Lực nâng | lift | Lực vòm dù sinh ra khi bay, vuông góc với hướng bay |
| Lực cản | drag | Lực không khí cản lại, ngược hướng bay |
| Biên dạng cánh | airfoil, profile | Hình mặt cắt của vòm dù, cong phía trên |
| Góc tấn | angle of attack | Góc giữa vòm dù và luồng khí thổi tới; kéo phanh thì góc tấn tăng |
| Góc tấn tới hạn | critical angle of attack | Góc tấn vượt qua thì dòng khí tách khỏi mặt trên và dù thất tốc |
| Góc lượn | glide angle | Góc giữa đường bay và mặt phẳng ngang; góc càng nhỏ dù lượn càng xa |
| Tỉ lệ lượn | glide ratio | Bay được bao xa khi tụt 1 m trong khí lặng; dù học viên khoảng 8–9 |
| Airspeed (tốc độ so với không khí) | airspeed | Tốc độ của dù so với khối không khí quanh nó |
| Ground speed (tốc độ so với mặt đất) | ground speed | Bằng airspeed cộng gió xuôi hoặc trừ gió ngược |
| Tốc độ định mức (trim) | trim speed | Tốc độ dù bay khi cao tay; dù EN A khoảng 36 km/h |
| Tốc độ tụt | sink rate | Số mét dù tụt mỗi giây; khoảng 1–1,2 m/s khi cao tay |
| Ổn định con lắc | pendulum stability | Người treo thấp dưới vòm dù nên dù tự về thế cân bằng như con lắc |
| Áp suất trong vòm dù | internal pressure | Gió vào cửa gió giữ vòm dù căng; mất áp suất thì dù sập |
Điều khiển và chuyển động của dù
| Thuật ngữ | Tiếng Anh | Nghĩa |
|---|---|---|
| Cao tay | hands up | Thả dây lái lên hết; dù bay ở tốc độ định mức |
| Phanh 25% / 50% / 75% / 100% | brake positions | Mức kéo dây lái; 100% chỉ dùng khi phanh tiếp đất |
| Nghiêng người | weight shift | Dồn trọng lượng sang một bên ghế để rẽ, kết hợp với phanh |
| Bổ | pitch | Vòm dù chúi ra trước hoặc ngả lui sau đầu người bay |
| Lắc ngang | roll | Người và vòm dù nghiêng qua lại hai bên như con lắc |
| Xoay | yaw | Dù quay quanh trục đứng, đổi hướng bay |
| Thất tốc | stall | Dù bay quá chậm, mất lực nâng, ngả ra sau và rơi |
| Spin | spin | Một bên dù thất tốc còn bên kia vẫn bay, dù quay tít quanh người |
| Sập dù | collapse | Một phần vòm dù xẹp xuống, thường do nhiễu loạn |
| Sập nửa vòm dù | asymmetric collapse | Một bên vòm dù sập; dù có xu hướng quay về bên sập |
| Sập mép trước | frontal collapse | Cả mép trước gập xuống cùng lúc |
| Spiral | spiral dive | Dù quay vòng gắt, nghiêng sâu và tụt rất nhanh |
| Dù tự xoay | autorotation | Dù tự quay vòng không theo điều khiển, thường sau sập dù hoặc spin |
Cất cánh và hạ cánh
| Thuật ngữ | Tiếng Anh | Nghĩa |
|---|---|---|
| Bãi cất, bãi hạ | launch, landing field | Nơi cất cánh và nơi hạ cánh của điểm bay |
| Điều khiển dù dưới mặt đất | ground handling | Dựng và giữ vòm dù trên đầu khi đứng dưới đất; nền tảng của mọi lần cất cánh |
| Dựng dù tiến | forward launch | Đứng quay lưng về vòm dù, chạy về phía trước kéo dù lên |
| Dựng dù lùi | reverse launch | Đứng quay mặt vào vòm dù, kéo dù lên rồi quay người lại chạy |
| Chạy đà | launch run | Chạy liên tục, tì người vào đai cho tới khi chân rời đất |
| Huỷ cất cánh | aborted launch | Dừng lại và huỷ dù khi vòm dù dựng không đẹp hoặc gió đổi |
| Vào đai, đứng dậy khỏi đai | getting into / out of the harness | Ngồi sâu vào ghế sau khi rời đất; đứng lên khỏi ghế trước khi tiếp đất |
| Vùng giảm độ cao | height loss area | Khoảng trời bên cạnh bãi hạ, nơi bay số 8 để giảm bớt độ cao |
| Vòng số 8 | figure eights | Bay qua lại hình số 8, mọi vòng rẽ quay mặt về phía bãi |
| Vòng hạ cánh chữ U | U-approach | Đường lượn xuôi gió, đường lượn ngang rồi đường lượn cuối |
| Đường lượn xuôi gió | downwind leg | Đoạn bay song song hướng hạ cánh, xuôi chiều gió |
| Đường lượn ngang | base leg | Đoạn bay ngang qua phía cuối gió của bãi |
| Đường lượn cuối | final (approach) | Đoạn bay thẳng, ngược gió vào tâm hạ cánh; không rẽ gắt ở đây |
| Tâm hạ cánh | landing target | Điểm ngắm trên bãi hạ |
| Phanh tiếp đất | flare | Kéo phanh hết cỡ khi cách đất khoảng 1 m để dù chậm lại |
| Tiếp đất lăn người | PLF (parachute landing fall) | Khép chân, gối chùng, lăn người khi chạm đất mạnh |
| Huỷ dù | killing the wing | Làm vòm dù xẹp xuống sau khi tiếp đất (kéo phanh hoặc riser sau) |
| Hạ cánh ngoài bãi, bãi dự phòng | outlanding, alternative landing | Hạ ở bãi trống khác khi không về được bãi chính |
Độ cao và định hướng
| Thuật ngữ | Tiếng Anh | Nghĩa |
|---|---|---|
| Độ cao AMSL | above mean sea level | Độ cao so với mực nước biển; bản đồ và dự báo ghi theo AMSL |
| Độ cao AGL | above ground level | Độ cao so với mặt đất ngay dưới bạn; quyết định lúc nào vào vòng hạ cánh |
| Độ chênh cao | height difference | Bãi cất cao hơn bãi hạ bao nhiêu mét; cho biết chuyến bay dài cỡ nào |
| Dạt, bù dạt | drift, drift correction | Gió đẩy dù lệch khỏi đường bay; bay chếch về phía đầu gió để bù |
Gió và khí tượng
| Thuật ngữ | Tiếng Anh | Nghĩa |
|---|---|---|
| Hướng gió (gió Bắc, gió Nam…) | wind direction | Gọi theo phía gió thổi tới: gió Bắc thổi từ phía Bắc xuống phía Nam; ghi bằng độ: Bắc 0°, Đông 90°, Nam 180°, Tây 270° |
| Gió chính bãi | wind straight in | Gió thổi thẳng vào mặt bãi cất; gió cất cánh tốt |
| Gió sau | tailwind, over the back | Gió thổi từ sau lưng bãi cất; không cất cánh |
| Gió ngang | crosswind | Gió lệch ngang bãi |
| Phía đầu gió, phía cuối gió | upwind, downwind | Phía gió thổi tới, phía gió thổi đi |
| Ống gió | windsock | Ống vải trên cột, cho biết hướng và sức gió |
| Gió giật | gust | Gió mạnh yếu thất thường trong vài giây |
| Gió xiết | strong wind | Gió chính (gió trung bình, không phải gió giật) ở tầng quanh bãi cất mạnh hơn 6 m/s; không ai bay |
| Gradient gió | wind gradient | Gió yếu dần khi xuống sát mặt đất |
| Rotor | rotor | Vùng khí cuộn xoáy, nhiễu loạn ở phía cuối gió của vật cản |
| Nhiễu loạn sau núi | lee-side turbulence | Khí xáo trộn ở sườn khuất gió phía sau núi, đồi |
| Hiệu ứng venturi | venturi effect | Gió dồn qua khe núi, đèo thì mạnh lên |
| Gió núi | wind onto the slope | Gió thổi vào sườn núi; ở bãi cất trên núi, gió núi thổi vào mặt là gió chính bãi |
| Dòng giáng | downdraft | Khí đi xuống ở sườn khuất gió, gần mây dông; làm dù tụt nhanh bất thường |
| Mây dông | cumulonimbus | Mây phát triển rất cao, đáy đen; mang mưa, sấm và gió mạnh |
| Gió thốc mạnh | gust front | Luồng gió mạnh đột ngột ập tới trước cơn dông |
| Gió thung lũng | valley breeze | Ban ngày khí ấm trong thung lũng thổi ngược lên phía núi |
| Gió xuống núi | katabatic wind | Chiều tối và ban đêm khí lạnh trên núi chảy xuống thung lũng |
| Gió mùa đông bắc (gió bấc) | northeast monsoon | Khối khí lạnh, khô từ phía Bắc, Đông Bắc tràn về miền Bắc, khoảng tháng 10 đến tháng 3 |
An toàn
| Thuật ngữ | Tiếng Anh | Nghĩa |
|---|---|---|
| Kiểm tra 7 bước | pre-flight check | Gió, vòm dù, mũ, đai, dây lái, khoảng trời thoáng, hướng quay; xem mục 5 |
| Ném dù phụ | reserve deployment | Nhìn – nắm – giật – ném khi dù chính không còn bay được |
| Thu dù chính | disabling the main wing | Kéo riser sau hoặc gom dây lái để dù chính không kéo ngược dù phụ |
| Giới hạn cá nhân | personal minimums | Mức gió, sức khoẻ, điều kiện mà bạn tự đặt ra để quyết định có bay hay không |
3. Cánh dù bay như thế nào
Cánh dù không có động cơ. Nó luôn lượn xuống trong khối không khí, giống chiếc máy bay giấy, chỉ là rất chậm. Trọng lực kéo bạn xuống; vòm dù biến chuyển động đó thành lực nâng (vuông góc với hướng bay) và chịu lực cản (ngược hướng bay). Khi các lực cân bằng, dù bay ổn định với tốc độ và góc lượn gần như không đổi.
- Dù luôn lượn xuống: ở trình độ P1–P2, mọi chuyến bay là một đường lượn từ bãi cất xuống bãi hạ. Độ cao bạn có khi rời bãi cất là toàn bộ "vốn" của chuyến bay, nên phải dùng nó để tới bãi hạ với độ cao dư.
- Tỉ lệ lượn khoảng 8–9: trong khí lặng, cứ tụt 100 m bạn bay được khoảng 800–900 m. Bay ngược gió thì quãng đường so với mặt đất ngắn lại, xuôi gió thì dài ra.
- Tốc độ: dù học viên hạng EN A cao tay bay khoảng 36 km/h so với không khí. Kéo phanh thì dù chậm lại và góc tấn (góc giữa vòm dù và luồng khí) tăng lên. Kéo quá sâu, giữ quá lâu thì góc tấn quá lớn, dòng khí tách khỏi mặt trên vòm dù và dù thất tốc.
- Lái = nghiêng người + phanh cùng bên. Nhìn về hướng rẽ trước, dồn trọng lượng sang bên đó rồi kéo phanh bên đó nhẹ và đều. Mọi thao tác đều mượt, không giật tay.
- Hạng dù và dải trọng lượng: học viên bay dù hạng EN A, dễ tha thứ lỗi nhất. Mỗi dù có dải khối lượng cất cánh ghi trên nhãn; HLV chọn cỡ dù theo từng người. Phần này được giải thích kỹ ở ngày 5 của lộ trình.
Ba chuyển động của dù
Bổ (pitch): vòm dù chúi ra trước hoặc ngả lui sau đầu bạn, xảy ra khi tốc độ đổi đột ngột hoặc khi vào vùng nhiễu. Lắc ngang (roll): bạn và vòm dù nghiêng qua lại như con lắc, thường do rẽ gắt rồi thả tay đột ngột. Xoay (yaw): dù quay quanh trục đứng, đổi hướng bay. Học viên P1–P2 giữ mọi chuyển động nhỏ bằng thao tác mượt và cao tay khi gặp nhiễu; kỹ năng chủ động triệt tiêu bổ và lắc ngang được học ở P3.
4. Khí tượng căn bản
Gió: hiểu cho đúng từ đầu
Gió mang tên phía nó thổi đến. Gió Bắc là gió từ phía Bắc thổi tới, đi về phía Nam. Mẹo dễ nhớ: quay mặt về phía Bắc, thấy gió phả thẳng vào mặt thì đó là gió Bắc. Gió Nam thì ngược lại: phải quay mặt về phía Nam mới thấy gió vào mặt.
Đọc ống gió: miệng ống (vòng tròn to) luôn quay về phía gió đến, đuôi ống bay theo chiều gió đi. Đuôi ống chĩa về phía Nam nghĩa là đang có gió Bắc. Ống rủ xuống là gió nhẹ, căng một nửa là gió vừa, căng thẳng ngang là gió mạnh; ống đổi hướng liên tục, lúc căng lúc rủ là gió giật.
Gió so với bãi cất. Đứng ở bãi cất, quay mặt về phía bạn sẽ chạy cất cánh (thường là nhìn ra thung lũng):
- Gió phả thẳng vào mặt: gió chính bãi, gió tốt để cất cánh.
- Gió thổi vào gáy, từ sau lưng tới: gió sau, không cất cánh.
- Gió thổi vào một bên má: gió ngang; học viên không cất cánh khi gió ngang rõ.
Vì vậy cùng là gió Bắc, ở bãi cất quay mặt về phía Bắc thì đó là gió chính bãi, còn ở bãi quay mặt về phía Nam lại là gió sau.
Hướng gió ghi bằng độ. Dự báo thường ghi hướng gió theo la bàn: Bắc 0° (cũng là 360°), Đông 90°, Nam 180°, Tây 270°. "Gió 360°, 3 m/s" là gió Bắc 3 m/s; "gió 45°" là gió Đông Bắc.
Sức gió đo bằng m/s (1 m/s = 3,6 km/h). Không có máy đo, nhìn quanh bãi cũng đoán được:
| Gió ở bãi | Nhìn thấy gì | Với học viên P1–P2 |
|---|---|---|
| Dưới 2 m/s (dưới 7 km/h) | Khói bay nghiêng, lá cây hơi lay; ống gió rủ | Bay được nếu gió đều; cất cánh phải chạy dài, nhanh |
| 2–4 m/s (7–15 km/h) | Lá cây xào xạc, thấy gió mát trên mặt; ống gió căng khoảng một nửa | Tốt nhất cho học viên |
| 4–5 m/s (15–18 km/h) | Lá và cành nhỏ lay liên tục, cờ bay phấp phới; ống gió gần căng ngang | Chỉ bay khi HLV cho phép; từ khoảng 5 m/s học viên không bay |
| Trên 6 m/s ở tầng quanh bãi cất (gió xiết) | Cành cây lay mạnh, bụi bay, nghe gió rít; ống gió căng thẳng | Không ai bay |
| Gió giật: chênh 2–3 m/s trong vài giây, hoặc hướng đổi hơn 30° | Ống gió lúc căng lúc rủ, đổi hướng liên tục | Học viên không bay |
Vì sao cất cánh và hạ cánh luôn ngược gió
Tốc độ so với mặt đất bằng airspeed cộng hoặc trừ sức gió. Với dù bay 36 km/h trong gió 10 km/h: bay ngược gió chỉ còn 26 km/h so với mặt đất, bay xuôi gió thành 46 km/h. Lực va chạm tăng theo bình phương tốc độ, nên chạm đất khi xuôi gió nặng gấp khoảng 3 lần. Khi cất cánh cũng vậy: ngược gió thì gió cho sẵn một phần tốc độ, bạn chạy ít hơn và rời đất sớm hơn.
Nhiễu loạn: nhận biết, tránh và xử lý
Nhiễu loạn là khí chuyển động hỗn loạn: lúc nâng lúc hạ, lúc mạnh lúc yếu. Trong nhiễu, vòm dù bị bổ, lắc, có thể sập một phần. Học viên P1–P2 chỉ bay trong khí êm, nên điều quan trọng nhất là biết nhiễu nằm ở đâu để tránh từ trước.
Nhiễu nằm ở đâu:
- Phía cuối gió của vật cản (cây, nhà, đồi): gió vỡ thành dòng cuộn xoáy gọi là rotor, kéo dài khoảng 10 lần chiều cao vật cản. Sau hàng cây cao 15 m là khoảng 150 m.
- Sườn khuất gió phía sau núi, sau đồi: rotor và dòng giáng mạnh, có thể kéo dù xuống nhanh.
- Khe núi, đèo: gió dồn qua thì mạnh lên (hiệu ứng venturi) và dễ đẩy dù vào chỗ không ra được. Gió ở bãi cất trên đèo có thể mạnh hơn nhiều so với dưới thung lũng.
- Sát mặt đất: gió yếu dần khi xuống thấp (gradient gió), cộng với nhiễu do cây, nhà, làm dù mất tốc độ và chao đảo đúng lúc sắp tiếp đất.
- Giữa trưa nắng nóng: khí xáo trộn mạnh, gió giật hơn hẳn buổi sáng sớm và chiều muộn.
- Gần mây dông: gió thốc mạnh và dòng giáng rất mạnh.
- Phía sau một dù khác: xoáy khí sau đầu cánh; không bay sát sau lưng hay ngay dưới dù khác.
Dấu hiệu đang vào nhiễu:
- Dù rung, giật; áp lực trên dây lái lúc nặng lúc nhẹ.
- Vòm dù bổ ra trước hoặc ngả ra sau, người lắc qua lại.
- Một bên dây lái bỗng nhẹ hẳn: bên đó vòm dù sắp sập hoặc đã sập.
- Dù tự đổi hướng dù bạn không lái.
Xử lý khi gặp nhiễu (học viên P1–P2):
- Giữ cao tay hoặc phanh nhẹ (khoảng 25%) để vòm dù đủ tốc độ và căng; không giật tay, không kéo sâu.
- Ngồi thẳng, thả lỏng, mắt nhìn hướng bay; giữ hướng bằng nghiêng người.
- Bay ra khỏi vùng nhiễu, về phía khí êm, xa vật cản, xa sườn núi.
- Một bên vòm dù sập: nghiêng người sang bên còn bay, phanh nhẹ bên đó để giữ hướng. Dù EN A thường tự phục hồi.
- Đã ổn định thì báo HLV qua bộ đàm và làm theo lệnh.
⚠️ Cảnh báo: không bay thấp, không hạ cánh ở phía cuối gió của cây, nhà, đồi; không bay ra sau núi; không bay vào khe, đèo khi có gió.
⚠️ Cảnh báo: gần mặt đất mà gặp nhiễu thì tuyệt đối không phanh sâu. Giữ cao tay để dù đủ tốc độ, đứng dậy khỏi đai, sẵn sàng tiếp đất lăn người.
Gió trong ngày ở vùng núi
Sáng sớm và chiều muộn, khí thường êm, gió đều. Từ cuối buổi sáng tới giữa chiều, nắng đốt nóng mặt đất làm khí xáo trộn, gió mạnh và giật hơn; vì thế học viên bay sáng sớm và chiều muộn, và HLV có thể cho cả lớp nghỉ giữa trưa. Ban ngày gió trong thung lũng thường thổi ngược lên phía núi (gió thung lũng); chiều tối và ban đêm khí lạnh trên núi chảy xuống thung lũng (gió xuống núi). Ở vùng núi như Khau Phạ, gió ở bãi hạ có thể khác hẳn gió ở bãi cất, nên HLV ở bãi hạ báo gió cho bạn trước khi bạn vào vòng hạ cánh.
Dông, mây và độ cao
- Dông: mây phát triển nhanh lên cao, đáy tối dần; mây đen, màn mưa ở phía đầu gió, nghe sấm thì không cất cánh; đang bay thì hạ cánh ngay. Gió thốc mạnh tới trước mưa, có khi xa tới vài km.
- Không bay vào mây hay sương mù: mất tầm nhìn là mất phương hướng.
- Độ cao: độ cao trên bản đồ và dự báo ghi theo AMSL (so với mực nước biển); khi bay, điều quan trọng là độ cao AGL (so với mặt đất, so với bãi hạ). Bãi cất Khau Phạ cao 1.268 m AMSL.
⚠️ Cảnh báo: thấy mây phát triển nhanh, đáy tối, màn mưa ở phía đầu gió, nghe sấm thì không cất cánh; đang bay thì hạ cánh ngay ở bãi gần nhất. Đừng chờ mưa tới mới hạ: gió thốc mạnh tới trước mưa.
Trước mỗi ngày bay, HLV đọc dự báo và quan sát bầu trời cho cả lớp. Bạn có thể tập đọc cùng trên trang thời tiết bay của Mebayluon: dự báo gió theo giờ và theo độ cao cho từng điểm bay.
5. Luật bay và quy tắc an toàn
Luật tránh va chạm trên không
- Nhìn trước khi rẽ: quan sát khoảng trời phía bên muốn rẽ trước mỗi lần rẽ.
- Giữ khoảng cách: không bay sát dù khác, không bay ngay sau lưng, ngay trên hay ngay dưới dù khác.
- Đối đầu: hai dù bay ngược chiều nhau thì cả hai tránh sang phải.
- Hội tụ (hai dù tới cùng một điểm ở cùng độ cao): nhường dù ở bên phải mình.
- Hạ cánh: dù đang hạ cánh được ưu tiên; dù thấp nhất được ưu tiên cao nhất.
- Nhường người kém cơ động hơn: học viên, dù đôi, và bất kỳ ai đang gặp sự cố. Bên được ưu tiên giữ nguyên hướng và tốc độ; bên phải nhường không cắt ngang trước mặt, trên đầu hay dưới chân người kia.
Quy tắc ở bãi cất và bãi hạ
- Chỉ cất cánh khi HLV cho phép và khoảng trời phía trước thoáng.
- Gần bãi, nhường dù đang cất cánh và dù đang giảm độ cao để hạ cánh.
- Hạ cánh xong thì huỷ dù, giơ tay báo an toàn rồi dọn khỏi bãi ngay để người sau hạ cánh.
- Không bay thấp qua khu dân cư, đường giao thông, đường điện; không bay gần sân bay, khu quân sự; không bay vào mây.
- Mọi chuyến bay trong khoá đều được trường báo bay theo quy định của điểm bay; học viên không tự bay ngoài lịch.
- Bay trong giới hạn được giao: đúng vùng bay, đúng độ cao, đúng bãi hạ HLV chỉ định.
Lập kế hoạch bay và đường bay
Mọi chuyến bay được lên kế hoạch trên mặt đất, cùng HLV, trước khi lên bãi cất:
- Gió ở bãi cất và ở bãi hạ: hướng, sức gió, có giật không.
- Tuyến bay từ bãi cất ra bãi hạ, các mốc địa hình để nhận ra đường.
- Hướng hạ cánh (ngược gió), tâm hạ cánh, vùng giảm độ cao và vòng hạ cánh sẽ bay.
- Vật cản và vùng nhiễu quanh bãi hạ; bãi dự phòng nếu không tới được bãi chính.
- Nói lại toàn bộ kế hoạch cho HLV trước khi cất cánh.
Sau khi cất cánh, bay thẳng ra xa sườn núi rồi mới vào đai và đi theo tuyến đã định. Liên tục kiểm tra độ cao: bãi hạ phải luôn nằm trong tầm lượn (tỉ lệ lượn khoảng 8; bay ngược gió thì quãng đường ngắn lại). Tới bãi hạ với độ cao dư, giảm độ cao bằng vòng số 8 ở vùng giảm độ cao bên cạnh bãi; mọi vòng rẽ quay mặt về phía bãi, không bao giờ quay lưng về bãi.
- Vòng hạ cánh chữ U: đường lượn xuôi gió ở khoảng 45 m, đường lượn ngang ở khoảng 20 m, đường lượn cuối từ khoảng 10 m: bay thẳng, ngược gió, cao tay, đứng dậy khỏi đai; cách đất khoảng 1 m thì phanh tiếp đất.
- Mẫu cho học viên mới (những chuyến bay đơn đầu tiên): bay số 8 ở phía cuối gió của bãi, tới khoảng 10 m thì rẽ ngược gió và bay thẳng vào bãi.
- Các độ cao trên là độ cao AGL so với mặt bãi hạ và chỉ là mức khoảng; HLV ở bãi hạ hướng dẫn từng bước qua bộ đàm. Cách bay theo từng hướng gió ở bãi Clubhouse có trong ngày 5 của lộ trình.
⚠️ Cảnh báo: dưới khoảng 10 m không rẽ gắt, không zic-zắc. Rẽ gắt gần mặt đất làm dù chúi xuống và là một trong những nguyên nhân tai nạn hay gặp nhất khi hạ cánh.
Kiểm tra 7 bước trước khi bay
Trước mỗi lần cất cánh, kể cả lần thứ mười trong ngày, đọc to và làm đủ 7 bước:
| Bước | Kiểm tra |
|---|---|
| 1. Gió | Hướng và sức gió trên ống gió; có gió giật không |
| 2. Vòm dù | Trải hình vòng cung, cửa gió mở, mép trước không bị đè, dây không rối, không vướng cây cỏ |
| 3. Mũ | Đã đội và cài quai dưới cằm |
| 4. Đai | Khoá chân, khoá ngực đã cài; hai carabiner khoá chặt; tay giật và chốt dù phụ đúng chỗ |
| 5. Dây lái | Không xoắn, không vắt qua dây khác; cầm đúng tay trái, tay phải |
| 6. Khoảng trời thoáng | Không có dù khác phía trước hay trên đầu |
| 7. Hướng quay | Biết trước sau khi cất cánh sẽ rẽ hướng nào, tránh rẽ về phía sườn núi |
Thao tác chi tiết của từng bước được tập ở ngày 1–2 của lộ trình.
6. Tâm lý và ra quyết định
Phần lớn tai nạn dù lượn không do thiết bị mà do quyết định sai: cất cánh khi không nên, bay tiếp khi đã thấy dấu hiệu xấu. Học viên mới hay mắc lỗi vì muốn làm vừa lòng người khác hoặc sợ bị chê. Ở trường, câu trả lời đúng luôn là: nghi ngờ thì đừng cất cánh.
Sợ là bình thường
Hồi hộp trước chuyến bay đầu là phản ứng tự nhiên, nó giúp bạn tập trung. Hít thở chậm, làm đủ 7 bước kiểm tra, nghe kỹ HLV. Nếu sợ đến mức tay run, đầu trống rỗng, hãy nói thật với HLV: không ai ép bạn bay. Đứng xem thêm vài người cất cánh, hay tập mặt đất thêm một buổi, đều là lựa chọn tốt.
Tự kiểm tra sức khoẻ trước khi bay
| Câu hỏi | Nếu có |
|---|---|
| Đang ốm, sốt, cảm cúm? | Không bay |
| Vừa uống thuốc gây buồn ngủ? | Không bay |
| Đang căng thẳng chuyện công việc, gia đình? | Nói với HLV, cân nhắc nghỉ |
| Uống rượu bia trong 8 giờ qua (tốt nhất là 24 giờ)? | Không bay |
| Mệt, ngủ ít, đói, khát? | Ăn uống, nghỉ ngơi; không bay khi còn mệt |
| Đang xúc động mạnh, buồn bực? | Chờ bình tâm lại |
Năm thái độ nguy hiểm
Hàng không đúc kết năm kiểu ý nghĩ hay dẫn tới tai nạn. Nhận ra mình đang nghĩ kiểu nào, rồi đọc câu tự nhắc tương ứng:
| Thái độ | Ý nghĩ | Câu tự nhắc |
|---|---|---|
| Chống đối | "Đừng bảo tôi." | "Làm theo hướng dẫn, hướng dẫn thường đúng." |
| Bốc đồng | "Làm nhanh đi." | "Khoan, nghĩ trước đã." |
| Chủ quan | "Không xảy ra với mình đâu." | "Có thể xảy ra với mình." |
| Ra vẻ anh hùng | "Mình làm được." | "Liều là dại." |
| Buông xuôi | "Làm gì cũng thế." | "Mình thay đổi được kết quả." |
Áp lực nhóm là cái bẫy hay gặp nhất: cả nhóm đã cất cánh, người quay phim đang chờ, bạn ngại làm mọi người mất công. Hãy nhớ: hoãn một chuyến bay chẳng mất gì, còn một quyết định vội có thể phải trả giá đắt. Đặt sẵn giới hạn của mình khi còn ở dưới đất, ví dụ "gió trên 4 m/s thì không bay", "ngủ dưới 6 tiếng thì không bay", và giữ đúng nó.
7. Xử lý tình huống: những điều phải biết trước
Học viên P1–P2 bay dù EN A trong điều kiện êm, nên sự cố rất hiếm. Nhưng bạn cần biết trước phải làm gì, vì trên không chỉ có vài giây để phản ứng. Phần dưới là kiến thức; thao tác được tập trên simulator ở ngày 5.
- Dấu hiệu sắp thất tốc (tiếng gió nhỏ hẳn, phanh mềm nhão, vòm dù ngả ra sau): nâng tay đều hai bên, mượt. Học viên không bao giờ tập thất tốc.
- Sập một bên vòm dù: giữ hướng bay bằng cách nghiêng người sang bên dù còn bay và phanh nhẹ bên đó; không kéo sâu. Dù EN A thường tự phục hồi.
- Xoắn riser sau khi cất cánh: giữ hướng bay, xoay người ngược chiều xoắn để gỡ; không kéo phanh khi riser còn xoắn.
- Dây lái vướng hoặc đứt: lái nhẹ bằng riser sau, bay thẳng về bãi hạ với ít thao tác nhất.
- Mất liên lạc bộ đàm: bay đúng kế hoạch đã thống nhất trên mặt đất, đọc ống gió, hạ cánh ở phần bãi rộng nhất, ngược gió.
- Không về được bãi chính: chọn bãi trống rộng nhất trước mặt, ngược gió, tránh dây điện, cây và mặt nước. Hạ cánh an toàn ngoài bãi không phải là thất bại.
- Mắc trên cây: bám chắc vào cây, ngồi yên trong đai, gọi bộ đàm và chờ người tới; không tự tháo đai.
- Vướng dây điện: không chạm vào dây, không chạm vào người đang vướng; chờ ngành điện cắt điện.
- Ném dù phụ khi dù chính không bay được và không phục hồi (va chạm, rối không gỡ được, dù tự xoay mất kiểm soát): nhìn – nắm – giật – ném, rồi thu dù chính và chuẩn bị tiếp đất lăn người.
- Chạm đất mạnh: khép chân, gối hơi chùng, tiếp đất lăn người.
8. Danh sách kỹ thuật P1–P2
Các kỹ thuật dưới đây được tập ngoài bãi cùng HLV; ở đây chỉ liệt kê để bạn biết mình sẽ học gì.
| Nhóm | Kỹ thuật |
|---|---|
| Chuẩn bị | Mở và trải dù hình vòng cung; gỡ và phân dây; móc dù vào đai; kiểm tra 7 bước; gấp dù |
| Điều khiển dù dưới mặt đất | Dựng dù, giữ dù trên đầu, đi theo dù (slalom), huỷ dù |
| Dựng dù | Kiểu tiến (dù sau lưng) hoặc kiểu lùi (quay mặt vào dù); chỉ cần thành thạo một trong hai |
| Cất cánh | Kiểm tra vòm dù trên đầu, chạy đà, rời đất; huỷ cất cánh khi vòm dù không đẹp |
| Bay | Vào đai; bay thẳng cao tay; rẽ bằng nghiêng người và phanh; giữ tốc độ bằng phanh 25–50% |
| Hạ cánh | Vùng giảm độ cao, vòng số 8, vòng hạ cánh hình chữ U; đứng dậy khỏi đai; phanh tiếp đất |
| An toàn | Tiếp đất lăn người; mô phỏng ném dù phụ trên simulator; làm theo lệnh qua bộ đàm |
Mô tả từng ngày tập: ngày 1–2: tập mặt đất · ngày 3: slalom, huỷ dù và gấp dù · ngày 4: bay thấp bằng kéo tời tay · ngày 5: lý thuyết, khí tượng và mô phỏng · ngày 6: chuyến bay cao đầu tiên.
9. 30 câu trắc nghiệm ôn tập
Mỗi câu chỉ có một đáp án đúng. Tự chọn trước, rồi bấm Xem đáp án để kiểm tra. Đúng từ 24 câu trở lên là bạn đã nắm chắc lý thuyết P1–P2.
Câu 1. "Gió chính bãi" là gió nào?
- A. Gió thổi từ sau lưng bãi cất
- B. Gió lệch ngang bãi cất
- C. Gió thổi thẳng vào mặt bãi cất
- D. Gió mạnh nhất trong ngày
Xem đáp án
Đáp án: C. Gió thổi thẳng vào mặt bãi cất. Gió chính bãi là gió cất cánh tốt. Gặp gió sau thì không cất cánh.
Câu 2. Học viên P1–P2 bay tốt nhất khi gió trung bình ở bãi khoảng bao nhiêu?
- A. 2–4 m/s
- B. Lặng hẳn, 0 m/s
- C. 5–7 m/s
- D. Càng mạnh càng dễ cất cánh
Xem đáp án
Đáp án: A. 2–4 m/s. Từ khoảng 5 m/s học viên không bay; trên 6 m/s ở tầng quanh bãi cất là gió xiết, không ai bay.
Câu 3. "Gió xiết" nghĩa là gì?
- A. Một cơn gió giật mạnh
- B. Gió đổi hướng liên tục
- C. Gió thổi xuống thung lũng buổi tối
- D. Gió chính (gió trung bình) ở tầng quanh bãi cất mạnh hơn 6 m/s
Xem đáp án
Đáp án: D. Gió chính (gió trung bình) ở tầng quanh bãi cất mạnh hơn 6 m/s. Gió xiết nói về gió trung bình, không phải gió giật. Khi có gió xiết, không ai bay.
Câu 4. Ống gió trên bãi có đuôi chĩa về phía Nam. Đang có gió gì?
- A. Gió Nam: gió thổi về phía Nam
- B. Gió Bắc: gió từ phía Bắc thổi tới
- C. Gió Đông
- D. Chưa biết, phải xem dự báo
Xem đáp án
Đáp án: B. Gió Bắc: gió từ phía Bắc thổi tới. Gió mang tên phía nó thổi đến. Miệng ống quay về phía gió đến, đuôi ống bay theo chiều gió đi: đuôi chĩa về Nam nghĩa là gió từ Bắc tới.
Câu 5. Vì sao cất cánh và hạ cánh luôn ngược gió?
- A. Để tốc độ so với mặt đất thấp nhất: chạy ít khi cất cánh, chạm đất nhẹ khi hạ cánh
- B. Để dù bay nhanh hơn so với không khí
- C. Để ảnh chụp đẹp hơn
- D. Vì dù chỉ bay được về một hướng
Xem đáp án
Đáp án: A. Để tốc độ so với mặt đất thấp nhất: chạy ít khi cất cánh, chạm đất nhẹ khi hạ cánh. Ngược gió, gió trừ bớt tốc độ so với mặt đất. Chạm đất xuôi gió nặng gấp khoảng 3 lần.
Câu 6. Dù bay 36 km/h so với không khí, gặp gió ngược 10 km/h. Tốc độ so với mặt đất là bao nhiêu?
- A. 36 km/h
- B. 46 km/h
- C. 26 km/h
- D. 10 km/h
Xem đáp án
Đáp án: C. 26 km/h. Ground speed = airspeed trừ gió ngược: 36 − 10 = 26 km/h. Xuôi gió thì 46 km/h.
Câu 7. Bạn ở độ cao 300 m so với bãi hạ, dù có tỉ lệ lượn khoảng 8. Trong khí lặng, bạn lượn được khoảng bao xa?
- A. Khoảng 300 m
- B. Khoảng 2,4 km
- C. Khoảng 800 m
- D. Khoảng 8 km
Xem đáp án
Đáp án: B. Khoảng 2,4 km. Tỉ lệ lượn 8 nghĩa là tụt 1 m bay được 8 m: 300 × 8 = 2.400 m. Bay ngược gió thì quãng đường so với mặt đất ngắn lại.
Câu 8. Phía cuối gió của hàng cây cao 15 m, vùng nhiễu loạn kéo dài khoảng bao xa?
- A. Khoảng 15 m
- B. Khoảng 50 m
- C. Không có nhiễu loạn
- D. Khoảng 150 m
Xem đáp án
Đáp án: D. Khoảng 150 m. Rotor kéo dài khoảng 10 lần chiều cao vật cản, gió càng mạnh càng xa.
Câu 9. Vì sao không bay về phía sườn khuất gió, phía sau núi?
- A. Ở đó có rotor và dòng giáng mạnh, có thể kéo dù xuống nhanh
- B. Vì ở đó không có gió nên dù không bay được
- C. Vì ở đó gió mạnh làm dù bay nhanh hơn
- D. Vì luật cấm bay sau núi
Xem đáp án
Đáp án: A. Ở đó có rotor và dòng giáng mạnh, có thể kéo dù xuống nhanh. Gió vượt qua núi rồi đổ xuống, vỡ thành rotor ở sườn khuất gió. Vùng nhiễu này có thể kéo dài rất xa phía sau núi.
Câu 10. Bạn hạ cánh qua một hàng cây cao. Gần mặt đất ở phía sau hàng cây, điều gì dễ xảy ra?
- A. Gió mạnh lên nên dù bay nhanh hơn
- B. Không có gì khác biệt
- C. Gió yếu đi đột ngột, dù mất tốc độ và chao đảo đúng lúc sắp tiếp đất
- D. Dù được nâng lên cao hơn
Xem đáp án
Đáp án: C. Gió yếu đi đột ngột, dù mất tốc độ và chao đảo đúng lúc sắp tiếp đất. Sau vật cản là vùng bóng gió và nhiễu. Chọn đường vào bãi cách xa cây, giữ cao tay trên đường lượn cuối.
Câu 11. Bãi cất Khau Phạ ghi "1.268 m AMSL" nghĩa là gì?
- A. Cao 1.268 m so với bãi hạ
- B. Cao 1.268 m so với mặt đất ngay dưới dù
- C. Trần bay tối đa của khoá học
- D. Cao 1.268 m so với mực nước biển
Xem đáp án
Đáp án: D. Cao 1.268 m so với mực nước biển. AMSL là so với mực nước biển; AGL là so với mặt đất ngay dưới bạn.
Câu 12. "Góc tấn" là gì?
- A. Góc giữa đường bay và mặt đất
- B. Góc giữa vòm dù và luồng khí thổi tới
- C. Góc nghiêng người khi rẽ
- D. Góc giữa hai đầu cánh dù
Xem đáp án
Đáp án: B. Góc giữa vòm dù và luồng khí thổi tới. Kéo phanh thì góc tấn tăng. Góc tấn quá lớn thì dòng khí tách khỏi mặt trên cánh và dù thất tốc. Góc giữa đường bay và mặt phẳng ngang là góc lượn.
Câu 13. Đâu là dấu hiệu dù sắp thất tốc?
- A. Tiếng gió to dần, vòm dù chúi ra trước
- B. Dây lái căng cứng, dù rẽ nhanh
- C. Tiếng gió nhỏ hẳn, phanh mềm nhão, vòm dù ngả ra sau đầu
- D. Dù rung nhẹ khi bay qua vùng nhiễu
Xem đáp án
Đáp án: C. Tiếng gió nhỏ hẳn, phanh mềm nhão, vòm dù ngả ra sau đầu. Dù bay quá chậm thì mất lực nâng. Thấy dấu hiệu này phải nâng tay đều hai bên.
Câu 14. Thấy dấu hiệu sắp thất tốc, bạn làm gì?
- A. Nâng tay đều hai bên, mượt, để dù lấy lại tốc độ
- B. Kéo phanh sâu thêm cho dù ổn định
- C. Thả một bên phanh, giữ một bên
- D. Ném dù phụ ngay
Xem đáp án
Đáp án: A. Nâng tay đều hai bên, mượt, để dù lấy lại tốc độ. Thất tốc do bay quá chậm, nên phải trả tốc độ cho dù bằng cách nâng tay đều.
Câu 15. Vòm dù chúi ra phía trước hoặc ngả ra sau đầu bạn. Chuyển động này gọi là gì?
- A. Lắc ngang (roll)
- B. Bổ (pitch)
- C. Xoay (yaw)
- D. Thất tốc
Xem đáp án
Đáp án: B. Bổ (pitch). Bổ xảy ra khi tốc độ đổi đột ngột hoặc khi vào vùng nhiễu. Lắc ngang là nghiêng qua lại như con lắc; xoay là đổi hướng quanh trục đứng.
Câu 16. Rẽ dù đúng cách là thế nào?
- A. Kéo thật mạnh phanh bên muốn rẽ
- B. Kéo riser A bên muốn rẽ
- C. Kéo cả hai phanh rồi nghiêng người
- D. Nhìn hướng rẽ, nghiêng người sang bên đó, kéo phanh cùng bên nhẹ và đều
Xem đáp án
Đáp án: D. Nhìn hướng rẽ, nghiêng người sang bên đó, kéo phanh cùng bên nhẹ và đều. Lái = nghiêng người + phanh cùng bên. Nghiêng người giúp dù rẽ gọn mà chỉ cần ít phanh.
Câu 17. Hai dù bay đối đầu nhau. Phải làm gì?
- A. Cả hai tránh sang trái
- B. Dù cao hơn giữ hướng, dù thấp hơn tránh
- C. Cả hai tránh sang phải
- D. Dù nhanh hơn được ưu tiên
Xem đáp án
Đáp án: C. Cả hai tránh sang phải. Luật tránh va chạm: đối đầu thì cả hai tránh sang phải.
Câu 18. Hai dù tới cùng một điểm, cùng độ cao, từ hai hướng khác nhau. Ai nhường?
- A. Nhường dù ở bên phải mình
- B. Nhường dù ở bên trái mình
- C. Ai tới trước thì đi trước
- D. Cả hai cùng rẽ trái
Xem đáp án
Đáp án: A. Nhường dù ở bên phải mình. Khi hội tụ, dù ở bên phải được ưu tiên.
Câu 19. Vì sao không bay sát phía sau lưng hay ngay bên dưới một dù khác?
- A. Vì dù kia che mất tầm nhìn bãi hạ
- B. Vì luật chỉ cho bay một mình
- C. Không sao, bay sát dù khác an toàn hơn
- D. Phía sau dù khác có xoáy khí từ đầu cánh, gây nhiễu cho dù của bạn
Xem đáp án
Đáp án: D. Phía sau dù khác có xoáy khí từ đầu cánh, gây nhiễu cho dù của bạn. Dù nào cũng để lại xoáy khí phía sau. Giữ khoảng cách rộng với dù khác ở mọi hướng.
Câu 20. Đang chạy đà, bạn thấy vòm dù lệch hẳn một bên, chưa lên đều trên đầu. Bạn làm gì?
- A. Cứ chạy tiếp, lên không trung rồi chỉnh
- B. Dừng lại và huỷ cất cánh
- C. Kéo thật mạnh phanh bên dù thấp
- D. Nhảy lên cho rời đất sớm
Xem đáp án
Đáp án: B. Dừng lại và huỷ cất cánh. Chỉ rời đất khi vòm dù đã lên đều, ổn định trên đầu. Vòm dù không đẹp thì huỷ cất cánh, trải dù làm lại.
Câu 21. Khi hạ cánh, dù nào được ưu tiên?
- A. Dù thấp nhất
- B. Dù cao nhất
- C. Dù tới bãi trước
- D. Dù to nhất
Xem đáp án
Đáp án: A. Dù thấp nhất. Dù đang hạ cánh được ưu tiên, và dù thấp nhất được ưu tiên cao nhất.
Câu 22. Vòng hạ cánh chữ U gồm các chặng theo thứ tự nào?
- A. Đường lượn cuối → đường lượn ngang → đường lượn xuôi gió
- B. Đường lượn ngang → đường lượn xuôi gió → đường lượn cuối
- C. Bay thẳng xuôi gió vào bãi rồi rẽ gấp
- D. Đường lượn xuôi gió → đường lượn ngang → đường lượn cuối
Xem đáp án
Đáp án: D. Đường lượn xuôi gió → đường lượn ngang → đường lượn cuối. Xuôi gió ở khoảng 45 m, ngang ở khoảng 20 m, cuối cùng từ khoảng 10 m bay thẳng ngược gió vào tâm bãi.
Câu 23. Đang ở khoảng 8 m trên đường lượn cuối, bạn thấy mình hơi lệch tâm bãi. Bạn làm gì?
- A. Rẽ gắt để quay về đúng tâm
- B. Bay zic-zắc cho mất độ cao rồi vào lại
- C. Giữ dù bay thẳng ngược gió, chỉnh hướng thật nhẹ, chấp nhận chạm đất lệch tâm
- D. Phanh hết ngay để dừng lại
Xem đáp án
Đáp án: C. Giữ dù bay thẳng ngược gió, chỉnh hướng thật nhẹ, chấp nhận chạm đất lệch tâm. Dưới khoảng 10 m không rẽ gắt: dù chúi xuống và đập đất. Chạm đất lệch tâm vài mét không sao.
Câu 24. Trong kiểm tra 7 bước trước khi bay, bước "Đai" gồm những gì?
- A. Chỉ cài khoá ngực
- B. Khoá chân, khoá ngực, hai carabiner, tay giật và chốt dù phụ
- C. Gỡ rối dây lái
- D. Nhìn ống gió
Xem đáp án
Đáp án: B. Khoá chân, khoá ngực, hai carabiner, tay giật và chốt dù phụ. Quên cài khoá chân là lỗi nguy hiểm hay gặp. Bước Đai kiểm tra đủ các khoá và dù phụ.
Câu 25. Dấu hiệu nào báo bạn không được cất cánh, đang bay thì phải hạ cánh ngay?
- A. Trời nắng nhẹ, gió đều 2–3 m/s
- B. Ống gió căng một nửa, ổn định
- C. Sương mỏng tan dần buổi sáng
- D. Mây đen, màn mưa ở phía đầu gió, nghe sấm
Xem đáp án
Đáp án: D. Mây đen, màn mưa ở phía đầu gió, nghe sấm. Đó là dấu hiệu dông. Gió thốc mạnh tới trước mưa, có khi xa tới vài km.
Câu 26. Khi nào phải ném dù phụ?
- A. Khi dù chính không bay được và không phục hồi: va chạm, rối không gỡ được, tự xoay mất kiểm soát
- B. Khi thấy hơi sợ độ cao
- C. Khi muốn xuống nhanh hơn
- D. Khi mất liên lạc bộ đàm
Xem đáp án
Đáp án: A. Khi dù chính không bay được và không phục hồi: va chạm, rối không gỡ được, tự xoay mất kiểm soát. Dù phụ dành cho lúc dù chính không còn bay được. Mất liên lạc bộ đàm không phải tình huống khẩn cấp.
Câu 27. Trình tự ném dù phụ đúng là gì?
- A. Giật – nhìn – ném – nắm
- B. Nhìn – nắm – giật – ném
- C. Nắm – ném – nhìn – giật
- D. Ném – giật – nắm – nhìn
Xem đáp án
Đáp án: B. Nhìn – nắm – giật – ném. Nhìn tìm tay giật, nắm chắc, giật mạnh theo đúng chiều, ném xa vào khoảng trống; rồi thu dù chính.
Câu 28. Đang về bãi hạ thì mất liên lạc bộ đàm. Bạn làm gì?
- A. Ném dù phụ
- B. Buông phanh để chỉnh bộ đàm
- C. Bay đúng kế hoạch đã thống nhất, đọc ống gió, hạ cánh ở phần bãi rộng nhất, ngược gió
- D. Bay vòng chờ trên bãi tới khi có sóng
Xem đáp án
Đáp án: C. Bay đúng kế hoạch đã thống nhất, đọc ống gió, hạ cánh ở phần bãi rộng nhất, ngược gió. Dù vẫn bay bình thường. Làm đúng kế hoạch trên mặt đất và đừng buông dây lái khi đang thấp.
Câu 29. Ý nghĩ "Không xảy ra với mình đâu" thuộc thái độ nguy hiểm nào?
- A. Chủ quan
- B. Bốc đồng
- C. Chống đối
- D. Buông xuôi
Xem đáp án
Đáp án: A. Chủ quan. Câu tự nhắc cho thái độ chủ quan là "Có thể xảy ra với mình". Ai cũng có thể gặp sự cố.
Câu 30. Đêm qua bạn ngủ ít, sáng nay hơi mệt; cả nhóm đã cất cánh và đang chờ bạn. Bạn nên làm gì?
- A. Cất cánh ngay để cả nhóm khỏi chờ
- B. Uống cà phê rồi bay
- C. Bay một chuyến ngắn cho xong
- D. Nói thật với HLV và sẵn sàng hoãn chuyến bay
Xem đáp án
Đáp án: D. Nói thật với HLV và sẵn sàng hoãn chuyến bay. Mệt mỏi cộng áp lực nhóm là công thức của quyết định sai. Hoãn một chuyến bay chẳng mất gì.
Học tiếp
Học xong P1–P2, bạn tập thêm để tự hạ cánh vững rồi lên P3: bay chủ động trong nhiễu loạn và xử lý sập dù. Lộ trình đó nằm trong bài kỹ thuật bay P3 – P4.