Đây là bài 2 trong bộ 5 bài phát cho học viên khoá dù lượn P1–P2 tại Mebayluon, dạy theo chuẩn của trường (xây dựng trên giáo trình APPI và IPPI, điều chỉnh cho điều kiện Việt Nam). Bài này là giai đoạn 2 (ngày 3): dựng dù và chủ động lái. Hãy đọc trước buổi tập và xem lại vào buổi tối.
Nhắc lại giai đoạn 1. Ở ngày 1–2 bạn đã học nối dù đúng vào người, trải dù, dựng dù tiến và dựng dù lùi, giữ vòm ở giữa và hạ dù khi HLV gọi (xem bài 1: tập mặt đất). Chỉ khi đạt đủ chuẩn đầu ra giai đoạn 1 mới bắt đầu ngày 3. Hôm nay vòm dù không chỉ đứng yên trên đầu nữa: bạn đi, đổi hướng và lái nó.
1. Mục tiêu giai đoạn 2
- Lái dù dưới đất bằng dây lái và bước chân: đi thẳng, đi zic zắc, rồi chạy slalom qua cọc mà vòm vẫn trên đầu.
- Làm được cả hai tư thế: quay lưng về vòm (dựng dù tiến) và quay mặt về vòm (dựng dù lùi), và quay người đúng chiều.
- Huỷ dù (làm xẹp vòm) dứt khoát khi gió mạnh hoặc khi HLV gọi, và biết cách dừng nếu bị gió kéo lê.
- Tự thu dù, gấp dù và đóng ba lô một mình, giữ thanh nẹp mép trước không bị bẻ gập.
2. Lịch ngày 3
| Giờ | Nội dung |
|---|---|
| 08:00–08:30 | Tập trung, khởi động, nối dù, 5 lần dựng dù ôn bài cũ; lý thuyết nếu HLV chọn học buổi sáng |
| 08:30–11:30 | Thực hành 3 giờ: bài tập 1–5 (lái dù, slalom tiến và lùi, quay người) |
| 11:30–13:30 | Ăn trưa, nghỉ |
| 13:30–17:00 | Thực hành 3 giờ 30: bài tập 6–9 (huỷ dù, bị kéo lê, thu dù, gấp dù), rồi HLV soát chuẩn đầu ra |
| 17:00–17:30 | Rút kinh nghiệm, ghi sổ; lý thuyết nếu buổi sáng chưa học |
3. Lý thuyết cần biết
Lái dù bằng tay và bằng chân. Kéo dây lái một bên làm mép sau bên đó hạ xuống, bên đó chậm lại nên vòm xoay và đi về phía đó. Nhưng tay chỉ là một nửa: người phải luôn đi dưới vòm. Vòm đi về đâu thì bước theo về đó để luôn đứng dưới tâm vòm, rồi mới dùng dây lái chỉnh thêm. Kéo nhẹ, kéo sớm, nhả dần; kéo sâu và lâu thì bên đó có thể thất tốc và rơi.
Đi và dừng với dù trên đầu. Bạn tăng tốc thì vòm có xu hướng tụt ra sau: nhả bớt dây lái. Bạn chậm lại hay dừng thì vòm vượt lên trước: phanh nhẹ hai bên trước khi dừng. Vì thế mọi thay đổi tốc độ phải từ từ.
Đọc phản hồi của dù. Lực trên tay phanh và trên đai báo cho bạn vòm đang ở đâu trước khi mắt thấy: một tay bỗng nhẹ đi là bên đó đang tụt hoặc sập; lực kéo tăng đều là vòm đang vượt lên. Chỉ liếc nhanh lên vòm rồi nhìn hướng đi. Mục tiêu của ngày 3 là lái bằng cảm giác, không phải bằng mắt.
Slalom để làm gì. Slalom là đi zic zắc qua các cọc mà vòm vẫn trên đầu. Ở mỗi khúc cua bạn phải nhìn trước tới cọc kế tiếp, kéo phanh trước khi vào cua, bước theo vòm và nhả phanh khi ra cua. Đó cũng là chuỗi động tác khi lái dù trên không ở các giai đoạn sau.
Vì sao phải huỷ dù nhanh khi gió mạnh. Vòm đầy gió có thể kéo người đi, kéo ngã hoặc nhấc bổng lên. Muốn vòm hết lực phải làm nó mất hình dạng cánh: kéo hai riser C (riser sau) cho mép sau tụt xuống và vòm rơi ra sau, hoặc kéo dồn một dây lái cho vòm xoay và rơi xuống một bên; đồng thời tiến về phía vòm để dây chùng. Nguyên tắc: quyết định sớm. Thấy vòm sắp vượt khỏi tầm kiểm soát là huỷ ngay, đừng cố cứu.
Thu dù và gấp dù để bảo vệ gì. Mép trước của dù hiện đại có các thanh nẹp nhựa giữ hình cửa gió. Bẻ gập chúng nhiều lần thì mép trước biến dạng, dù khó dựng hơn. Gấp đúng còn giữ dây không rối, vải không trầy và lần dựng sau nhanh hơn. Không để dù phơi nắng lâu khi không dùng, vì nắng làm vải mau cũ; dù ướt thì phơi khô trong bóng râm rồi mới cất lâu.
4. Chín bài tập
Bài tập 1. Kite đi thẳng
- Mục đích: giữ vòm trên đầu trong khi người di chuyển.
- Cách làm: dựng dù tiến hoặc lùi tuỳ gió → giữ ổn định ở giữa → đi chậm 20 m theo hướng HLV chỉ, người luôn dưới tâm vòm → phanh nhẹ hai bên rồi mới dừng → hạ dù.
- Số lần: 10 lượt.
- Lỗi cần tránh: nhìn chằm chằm lên vòm và đi lệch hướng; dừng đột ngột không phanh (vòm vượt lên trước).
- Đạt khi: đi hết 20 m mà vòm không rơi, 5 lượt liên tiếp.
Bài tập 2. Đi zic zắc theo lệnh
- Mục đích: lần đầu chủ động đổi hướng vòm bằng dây lái và bước chân.
- Cách làm: đang đi với dù trên đầu, HLV gọi "Trái" hoặc "Phải" sau mỗi 5–10 bước → nhìn về hướng mới → kéo nhẹ dây lái bên đó → bước theo vòm → vòm đã đúng hướng thì nhả phanh, đi thẳng tiếp.
- Số lần: 10 lượt, mỗi lượt 4–6 lần đổi hướng.
- Lỗi cần tránh: chỉ dùng tay mà không bước; kéo dây lái quá sâu làm bên đó rơi; quên nhả phanh nên vòm cứ xoay mãi.
- Đạt khi: đổi hướng đúng 6 lần liên tiếp mà vòm vẫn trên đầu.
Bài tập 3. Slalom tiến qua cọc
- Mục đích: lái vòm theo một đường cho trước, liên tục và mượt.
- Cách làm: HLV đặt 4 cọc như hình: cọc trước–sau cách nhau 10–20 m, trái–phải 5–10 m (lúc đầu đặt rộng, rồi hẹp dần) → dựng dù tiến ở vạch xuất phát → đi qua phía ngoài từng cọc, kéo phanh trước khi tới cọc chứ không phải lúc đã ngang cọc → tới đích thì phanh nhẹ và hạ dù.
- Số lần: 8 lượt.
- Lỗi cần tránh: vào cua muộn rồi giật mạnh dây lái; chạy quá nhanh bỏ lại vòm phía sau; cắt ngang qua cọc.
- Đạt khi: 3 lượt liên tiếp qua đủ 4 cọc, vòm trên đầu suốt đường, không chạm cọc.
Mẹo: nhìn tới cọc kế tiếp chứ không nhìn cọc đang qua; phanh trước, bước theo sau.
Bài tập 4. Slalom lùi (mặt hướng về vòm)
- Mục đích: lái vòm khi nhìn thấy nó, cảm nhận rõ phản ứng của từng tay phanh.
- Cách làm: dựng dù lùi → giữ ổn định → đi lùi qua 4 cọc, mắt nhìn vòm, thỉnh thoảng liếc qua vai để thấy cọc → tới đích thì hạ dù. Vì riser bắt chéo, lúc đầu cảm giác lái như bị ngược: kéo nhẹ một tay, xem vòm đi về đâu, rồi mới tăng dần.
- Số lần: 6 lượt, khi gió cho phép dựng dù lùi.
- Lỗi cần tránh: nhầm tay phanh; vấp ngã vì đi lùi quá nhanh; giữ tay quá thấp làm vòm tụt.
- Đạt khi: 2 lượt qua đủ 4 cọc, vòm trên đầu suốt đường.
Bài tập 5. Quay người đúng chiều
- Mục đích: từ tư thế mặt hướng về vòm chuyển sang quay lưng về vòm mà vòm không rơi.
- Cách làm: dựng dù lùi, giữ ổn định → HLV gọi "Quay" → quay người về phía riser nằm bên trên ở chỗ bắt chéo, để riser hết bắt chéo → đi thẳng 10 m với dù trên đầu → hạ dù.
- Số lần: 10 lần.
- Lỗi cần tránh: quay sai chiều (riser xoắn hai vòng, dây lái bị khoá); quay khi vòm chưa ổn; buông dây lái trong lúc quay.
- Đạt khi: 8/10 lần quay đúng chiều và vòm không rơi.
Bài tập 6. Huỷ dù khi gió mạnh
- Mục đích: làm xẹp vòm ngay và dứt khoát, trước khi vòm kéo được người đi.
- Cách làm: đang giữ dù trên đầu, HLV gọi "Huỷ" → cách 1: kéo mạnh hai riser C (riser sau) xuống và tiến về phía vòm → cách 2: kéo dồn một dây lái, tay trên tay, tới khi vòm xoay và rơi xuống một bên → nếu đang quay lưng về vòm, quay người về phía vòm rồi làm cách 1 hoặc 2 → vòm đã nằm: giữ riser hoặc dây lái căng, đi về phía vòm và gom lại. Bắt đầu ở gió vừa, tăng dần khi HLV thấy bạn làm chắc.
- Số lần: 10 lần; trong buổi chiều HLV gọi "Huỷ" bất ngờ thêm vài lần.
- Lỗi cần tránh: ngả người ra sau chống lại vòm (càng bị kéo mạnh); huỷ nửa vời rồi để vòm dựng lại; buông riser khi vòm vừa xẹp.
- Đạt khi: vòm xẹp trong 3 giây sau lệnh, 5 lần liên tiếp, không bị kéo quá 2–3 bước.
Bài tập 7. Bị gió kéo lê: cách dừng
- Mục đích: biết làm gì nếu vòm kéo bạn ngã xuống đất.
- Cách làm: tập mô phỏng trên cỏ, gió nhẹ, HLV đứng cạnh: (1) đừng cố bật dậy ngược hướng kéo; (2) nắm một dây lái (hoặc một riser C) và kéo dồn tay trên tay cho tới khi vòm hết gió; (3) lăn người úp xuống, xoay về phía vòm, đứng dậy và đi về phía vòm; (4) gom vòm.
- Số lần: 3 lần.
- Lỗi cần tránh: kéo đều cả hai dây lái (vòm vẫn bay); buông hết tay; tập ở chỗ có đá hay hàng rào.
- Đạt khi: làm đúng thứ tự 4 bước mà không cần nhắc.
Bài tập 8. Thu dù
- Mục đích: đưa dù từ bãi về chỗ gấp mà dây không rối, vải không kéo lê.
- Cách làm: vòm đã nằm, còn nối đai → đi về phía vòm, gom dây từ riser trở ra thành vòng hoặc kiểu móc xích → gom vòm từ mép sau vào thành một bó (kiểu "bó hoa") → vắt bó dù lên vai, mang đi, không để dây quệt đất.
- Số lần: sau mỗi lượt tập buổi chiều.
- Lỗi cần tránh: kéo lê vòm trên đá, gai; giẫm lên dây; để vòm bị gió thổi bung lại khi đang gom.
- Đạt khi: thu dù gọn trong 2 phút, dây không rối.
Bài tập 9. Gấp dù và đóng ba lô
- Mục đích: tự gấp dù và đóng ba lô gọn, bảo vệ thanh nẹp mép trước.
- Cách làm: trải vòm trên chỗ sạch, tháo đai nếu HLV yêu cầu → gom mép trước, xếp các xoang chồng lên nhau theo kiểu đàn xếp, các thanh nẹp nằm song song, không bẻ gập → làm một nửa, rồi nửa kia, hai nửa gặp nhau ở giữa → gập thân vòm dọc theo chiều dài thành một dải → đẩy khí ra, gập dải từ mép sau về phía mép trước 3–4 lần → buộc dây đai, cho vào túi trong → cho đai ngồi và dù vào ba lô theo hướng dẫn của ba lô, mũ để trên cùng.
- Số lần: 3 lần.
- Lỗi cần tránh: bẻ gập thanh nẹp; gấp khi vòm còn đầy cát, lá; dây bị kẹp lòi ra ngoài; nhét dù vào ba lô mà không gấp.
- Đạt khi: tự gấp dù và đóng ba lô trong 15 phút, thanh nẹp thẳng, không dây nào lòi ra.
5. Chuẩn đầu ra giai đoạn 2
Cuối ngày 3, HLV soát từng dòng và ký sổ. Chưa đạt dòng nào thì tập tiếp dòng đó trước khi sang giai đoạn 3.
| # | Tiêu chí | Kiểm bằng |
|---|---|---|
| 1 | Đi 20 m với dù trên đầu, dừng có phanh | Bài 1 |
| 2 | Đổi hướng theo lệnh 6 lần liên tiếp, vòm vẫn trên đầu | Bài 2 |
| 3 | Slalom tiến qua 4 cọc, vòm trên đầu: 3 lượt liên tiếp | Bài 3 |
| 4 | Slalom lùi qua 4 cọc: 2 lượt | Bài 4 |
| 5 | Dựng dù lùi và quay người đúng chiều: 8/10 lần | Bài 5 |
| 6 | Huỷ dù dứt khoát trong 3 giây sau lệnh: 5/5 lần | Bài 6 |
| 7 | Làm đúng 4 bước khi bị kéo lê | Bài 7 |
| 8 | Tự thu dù, gấp dù, đóng ba lô; thanh nẹp không bị gập | Bài 8, 9 |
| 9 | Giải thích được: lái bằng dây lái và bước chân, vì sao huỷ dù sớm, gấp dù để bảo vệ gì | Hỏi miệng |
| 10 | Thái độ: tuân lệnh HLV, giữ khoảng cách với người khác, tự huỷ dù khi thấy không ổn | Cả ngày |
6. Mặc gì, mang gì, và quy tắc trên bãi tập
- Như ngày 1–2: giày cao cổ có đế bám, áo dài tay, quần dài, kính râm, kem chống nắng, nhiều nước. Găng tay hôm nay càng cần, vì phải kéo dồn dây lái và riser khi huỷ dù.
- Khi chạy slalom, giữ khoảng cách với học viên khác ít nhất bằng một sải dù; chỉ một người trên đường slalom mỗi lúc.
- Không tập huỷ dù và bài bị kéo lê gần đá, hàng rào, cây hay đường đi. Mũ luôn đội, đai đùi luôn cài khi còn nối với dù.
- Gió vượt mức HLV cho phép thì dừng tập, gom dù lại; mệt, chóng mặt thì nghỉ và báo HLV.
7. Giai đoạn tiếp theo
Đạt chuẩn giai đoạn 2, bạn sang giai đoạn 3 (ngày 4): những lần bay tầm thấp đầu tiên (P1) bằng kéo tời tay, cao khoảng 7 m trên bãi bằng. Mọi thứ học hôm nay, từ lái dù tới huỷ dù, sẽ được dùng ngay ở đó.
Muốn học theo lộ trình này? Xem chi tiết khoá dù lượn cấp tốc P1–P2 (7 ngày) tại Khau Phạ, hoặc đặt lịch và hỏi HLV trực tiếp.
Loạt bài lộ trình học dù lượn P1–P2:
- Bài 1: tập mặt đất (ngày 1–2)
- Bài 2: slalom, huỷ dù và gấp dù (ngày 3) (bài này)
- Bài 3: bay thấp bằng kéo tời tay (ngày 4)
- Bài 4: mô phỏng treo và chuyến bay cao đầu tiên (ngày 5)
- Bài 5: bay tăng cường P2 (ngày 6)
Câu hỏi thường gặp
Ngày 3 đã được bay chưa?
Chưa. Ngày 3 vẫn tập dưới mặt đất. Bay tầm thấp bằng kéo tời tay bắt đầu ở ngày 4, khi đã đạt chuẩn của giai đoạn 1 và 2.
Vì sao phải tập huỷ dù khi chưa bay?
Vì tình huống cần huỷ dù xảy ra ngay trên mặt đất: gió mạnh lên khi đang chuẩn bị cất cánh, hoặc sau khi hạ cánh vòm vẫn còn đầy gió. Động tác phải thành phản xạ trước khi bạn bay.
Gió lặng thì tập slalom thế nào?
Khi gió lặng, bạn phải đi nhanh hoặc chạy để vòm có luồng gió và giữ được trên đầu, nên chủ yếu tập slalom tiến. Slalom lùi để lúc có gió. HLV có thể chọn chỗ hơi dốc xuống cho dễ hơn.
Bao lâu thì gấp dù thạo?
Lần đầu thường mất 20–30 phút. Sau khoảng 5–6 lần có HLV xem, phần lớn học viên gấp gọn trong 15 phút. Gấp đúng quan trọng hơn gấp nhanh.
Chưa đạt chuẩn ngày 3 thì sao?
Bạn tập tiếp những dòng chưa đạt trước khi sang giai đoạn 3. Mỗi người tiến theo chuẩn đầu ra, không theo số ngày.
Bài này là tài liệu học viên của Mebayluon cho giai đoạn 2, không thay cho buổi học với HLV. Đăng ký khoá P1–P2 tại Khau Phạ: học bay dù lượn ở Việt Nam.
