Đây là bài 5, bài cuối trong bộ 5 bài học dành cho học viên khoá dù lượn P1–P2 tại Mebayluon, dạy theo chuẩn của trường (xây dựng trên tiêu chuẩn IPPI và APPI, điều chỉnh cho điều kiện Việt Nam). Bài này là giai đoạn 5 (ngày 6): ngày bay cao. Hôm nay bạn tự cất cánh từ bãi cất gần đỉnh đèo Khau Phạ, bay một mình xuống thung lũng và hạ cánh ở bãi hạ Mebayluon Clubhouse: chuyến bay đơn đầu tiên trong đời.
Nhắc lại giai đoạn 4. Bạn đã học thiết bị và dù phụ, đọc gió, lập kế hoạch bay và vòng hạ cánh, tập trên simulator và bay một chuyến cùng HLV (xem ngày 5: lý thuyết, khí tượng và mô phỏng). Hôm nay không có gì mới phải học: bạn làm lại đúng những gì đã tập, từng bước một, trong điều kiện an toàn nhất có thể.
1. Lịch ngày 6
| Giờ | Nội dung |
|---|---|
| 06:30–07:15 | Dậy, ăn sáng nhẹ, thư giãn, tự kiểm tra sức khoẻ (mục 2) |
| 07:15–07:45 | Họp bay ở Clubhouse: thời tiết, kế hoạch bay, vòng hạ cánh, bộ đàm; học viên nói lại kế hoạch |
| 07:45–08:45 | Thực hành: lên bãi cất, kiểm tra thiết bị theo chuẩn, xem gió, trải dù, kiểm tra chéo (mục 4) |
| 08:45–11:00 | Thực hành: cửa sổ bay buổi sáng: chuyến bay đơn đầu tiên — cất cánh, bay về bãi hạ và tiếp đất (mục 5–6) |
| 11:00–11:30 | Gấp dù, rút kinh nghiệm từng chuyến bay, ghi sổ |
| 11:30–13:30 | Ăn trưa, nghỉ (giữa trưa không bay) |
| 13:30–15:30 | Thực hành: tập dựng dù, huỷ dù trên bãi Clubhouse và simulator, sửa những lỗi thấy ở chuyến bay sáng |
| 15:30–17:30 | Thực hành: chuyến bay thứ hai khi chiều muộn trời êm (nếu HLV thấy đủ điều kiện); không thì tập mặt đất. Tổng kết ngày |
2. Buổi sáng: chuẩn bị tâm lý cho ngày tốt nghiệp
Ngày 6 là ngày "tốt nghiệp" của chuỗi ngày tập: chuyến bay đơn đầu tiên trong đời. Hồi hộp là bình thường. Việc của buổi sáng là đưa đầu óc về trạng thái bình tĩnh, tỉnh táo:
- Ngủ đủ, ăn sáng nhẹ, uống nước. Không rượu bia từ tối hôm trước.
- Đi dạo quanh bãi hạ, nhìn ống gió, nhìn lại vùng giảm độ cao và tâm hạ cánh bạn sẽ dùng.
- Nhắm mắt "bay" lại chuyến bay một lần trong đầu: kiểm tra, dựng dù, chạy, ngồi vào đai, bay ra bãi hạ, vòng hạ cánh, tiếp đất.
- Tự kiểm tra sức khoẻ và tinh thần. Chưa ổn thì nói với HLV; khoá học có ngày dự phòng, không ai bắt bạn bay hôm nay.
Họp bay. Ở Clubhouse, HLV nói thời tiết hôm nay, giờ bay, hướng gió dự kiến ở bãi hạ và vòng hạ cánh sẽ dùng. Bạn nói lại toàn bộ kế hoạch: tuyến bay, vùng giảm độ cao, vòng hạ cánh, điểm ngắm, bãi dự phòng, và làm gì khi mất liên lạc bộ đàm.
3. Điều kiện cho chuyến bay đầu tiên: an toàn ở mức tối đa
Chuyến bay đơn đầu tiên chỉ diễn ra khi mọi điều kiện dưới đây đều đạt. Thiếu một điều kiện là chờ, hoặc dời sang buổi khác:
- Dù hạng EN A, đúng dải trọng lượng bay, đai có dù phụ đã kiểm tra.
- Gió vừa phải và đều, GIÓ CHÍNH BÃI (thổi thẳng vào bãi cất), khoảng 2–4 m/s; không giật, không đổi hướng.
- Nhìn thấy bãi hạ từ bãi cất; không mây, sương che tuyến bay.
- Không khí êm, không xóc: không thermal mạnh, không dông trong vùng.
- Không bay giữa trưa: bay buổi sáng, hoặc chiều muộn khi trời đã êm.
- Hai HLV vào vị trí: một ở bãi cất, một ở bãi hạ; bộ đàm của cả ba người đã thử liên lạc.
Học viên mang theo
- Hai bộ đàm cùng kênh trường đặt: một chiếc kẹp ở đai ngực, gần tai; một chiếc dự phòng trong túi đai. Pin đầy cả hai.
- Mũ bảo hiểm cài quai, găng tay, giày cao cổ buộc chặt (dây giày nhét gọn), áo quần dài tay.
- Đai ngồi có dù phụ, dù EN A của trường, nước uống, điện thoại có sẵn số của hai HLV.
4. Tại bãi cất: thiết bị, thời tiết, kế hoạch hạ cánh
Bãi cất Khau Phạ nằm gần đỉnh đèo, ở độ cao 1.268 m, sát Quốc lộ 32. Tới nơi, đừng vội: dành thời gian quan sát và chuẩn bị là phần quan trọng nhất của chuyến bay. Bãi cất sát quốc lộ: mang vác thiết bị cẩn thận, để ý xe qua lại, không trải dù sát mép đường.
- Kiểm tra thiết bị theo chuẩn: dù (dây không rối, không rách), đai (khoá, carabiner), dù phụ (chốt khoá, tay giật ở đúng chỗ), mũ, găng tay, giày.
- Xem thời tiết lần cuối: ống gió và cờ ở bãi cất, sức gió, gió giật; nhìn xuống bãi hạ: ống gió, mây, sương.
- Nhớ lại điểm hạ và quy trình hạ cánh: chỉ tay vào bãi hạ, vùng giảm độ cao (bay số 8 ở phía cuối gió), hướng bay thẳng vào bãi và tâm hạ cánh; nhắc lại bãi dự phòng.
- Kiểm tra bộ đàm, khoác thiết bị: bật cả hai bộ đàm, thử liên lạc với HLV bãi cất và HLV bãi hạ; mặc đai, cài đai đùi trước, đai ngực sau; đội mũ, đeo găng.
- Trải dù và kiểm tra hai lần: dù trải thành hình vòng cung ngược gió, dây gỡ sạch, rồi nối dù vào đai. Bạn tự làm kiểm tra 7 bước trước khi bay (gió, vòm dù, mũ, đai, dây lái, khoảng trời thoáng, hướng quay), rồi HLV kiểm tra lại từng mục (kiểm tra chéo).
5. Hai HLV và bộ đàm
HLV ở bãi cất đứng cạnh bạn: kiểm tra chéo thiết bị, thử bộ đàm, hướng dẫn bước dựng dù và chạy đà, quyết định thời điểm cất cánh. HLV thứ hai chờ sẵn ở bãi hạ: báo gió bãi hạ, luôn giữ liên lạc và hướng dẫn bạn bằng bộ đàm từ lúc rời bãi cất tới khi chân chạm đất. Lời gọi ngắn, rõ, luôn bắt đầu bằng tên bạn. Một trình tự thường gặp:
| Lúc | HLV gọi | Học viên |
|---|---|---|
| Trước khi cất cánh | "[Tên], bãi hạ gọi, nghe rõ không?" · "Gió bãi hạ … m/s, hạ cánh về phía …" | "[Tên] nghe rõ." Nói lại hướng hạ cánh. |
| Vừa rời đất | "Tốt. Cao tay, nhìn thẳng." · "Nhìn lên dù." · "Ngồi vào đai." | Làm theo; không cần trả lời. |
| Trên tuyến bay | "Bay về phía …" (HLV chỉ hướng theo điều kiện hôm đó) · "Trái một chút… đủ rồi." | Lái nhẹ theo lệnh, nhả ngay. |
| Vùng giảm độ cao | "Vào vùng giảm độ cao, bay số 8." · "Rẽ trái… bay thẳng… rẽ phải." | Bay số 8 ở phía cuối gió của bãi, mọi vòng rẽ quay về phía đầu gió. |
| Vào bãi | "Đủ độ cao, rẽ ngược gió, bay thẳng vào bãi." · "Cao tay." | Rẽ ngược gió ở khoảng 10 m, bay thẳng, đứng dậy khỏi đai. |
| Sắp tiếp đất | "Đứng dậy." · "Phanh!" | Đứng dậy, phanh 100%, chạm đất, chạy tiếp, huỷ dù. |
Lưu ý: mất liên lạc thì làm đúng kế hoạch đã thống nhất, như trong mục vòng hạ cánh của bài ngày 5: đọc ống gió, chọn phần bãi rộng nhất, hạ cánh ngược gió. Cả hai bộ đàm đều bật sẵn cùng kênh từ trước khi cất cánh: chiếc chính hỏng trên không thì bạn vẫn nghe HLV qua chiếc dự phòng; đừng buông dây lái để chỉnh bộ đàm khi đang thấp.
6. Chuyến bay, từng bước một
Dựng dù, vạch quyết định và chạy đà
- Dựng dù bằng kỹ thuật tiến hoặc lùi tuỳ gió (học viên P1–P2 chỉ cần thành thạo một trong hai). Dù lên đầu: ngước nhìn dù một lượt, dù phải căng đều, ở giữa, dây sạch.
- Vạch quyết định (vạch stop): HLV chỉ cho bạn một mốc trên đường chạy. Trước vạch, bạn phải nhìn dù xong: dù chưa đẹp (lệch, gập đầu cánh, dây vướng) hoặc chưa kịp nhìn thì huỷ ngay như đã tập. Tới vạch mà mọi thứ ổn thì đã quyết đi: chạy dứt khoát, không dừng nửa chừng.
- Chạy đà: tì người vào đai, bước dài, chạy tới khi chân tự rời đất và "chạy" thêm vài bước trên không. Không nhảy lên ngồi.
- Kiểm tra phanh nếu cần: dù vọt lên trước đầu thì phanh nhẹ hai bên một nhịp để giữ dù lại, rồi nhả.
- Dù rung lắc khi vừa rời đất hoặc gặp không khí động: cao tay để dù đủ tốc độ và tự ổn định, nhìn thẳng về phía trước.
Bay ra ngoài, nhìn dù, ngồi vào đai
Rời bãi cất, bay thẳng ra xa sườn núi theo hướng HLV đã dặn. Khi đã cách sườn an toàn, nhìn lên dù kiểm tra một lượt: dù căng đều, hai đầu cánh mở, dây không rối. Sau đó ngồi vào đai như trên simulator: đẩy hông lùi sâu vào đai, không kéo dây đai, không buông dây lái. Không ngồi vào đai khi còn sát mặt đất ở bãi cất.
Bay về bãi hạ theo hướng dẫn của HLV
Tuyến bay từ bãi cất ra bãi hạ tuỳ điều kiện từng ngày bay: HLV hướng dẫn và đàm trực tiếp với bạn qua bộ đàm. Giữ tay cao, bay theo hướng HLV chỉ về bãi hạ Mebayluon Clubhouse. Vừa bay vừa quan sát: mốc trên đường bay, bãi hạ, ống gió, dù khác trên không. Đừng mải ngắm cảnh mà quên đường bay; bạn sẽ còn nhiều chuyến bay để ngắm cảnh.
Lưu ý: lái bằng nghiêng người kết hợp phanh nhẹ cùng bên, nhả ngay khi đã đủ hướng. Không kéo sâu và giữ lâu ở mức ngang hoặc thấp hơn carabiner (dễ thất tốc). Giữ cao tay suốt đường bay thẳng vào bãi, chỉ phanh hết khi cách đất khoảng 1 m.
Giảm độ cao bằng số 8, bay thẳng vào bãi, tiếp đất
Chuyến bay đơn đầu tiên dùng mẫu cho học viên mới: tới vùng giảm độ cao ở phía cuối gió của bãi (không bay qua đầu bãi), bay số 8 theo lệnh HLV bãi hạ, mỗi chiều khoảng 70–100 m, mọi vòng rẽ quay mặt về phía bãi, không bao giờ quay lưng về bãi, mắt luôn nhìn điểm đáp. Ở khoảng 10 m, HLV gọi rẽ: bạn rẽ ngược gió và bay thẳng vào bãi, cao tay, đứng dậy khỏi đai, nhìn xa về tâm hạ cánh. Cách đất khoảng 1 m hoặc khi nghe "Phanh": phanh 100%, chạm đất bằng chân, chạy tiếp vài bước, huỷ dù. Xong, giơ tay báo HLV là bạn an toàn. Sơ đồ mẫu này cho hai hướng gió ở bãi Clubhouse có trong mục vòng hạ cánh của bài ngày 5; vòng hạ cánh chữ U bạn sẽ dùng khi đã vững.
Nếu có gì không như kế hoạch
- Một bên dù gập nhỏ: nhìn về hướng muốn bay, nghiêng người nhẹ sang bên dù còn căng và kéo nhẹ dây lái bên đó để giữ hướng, không kéo sâu; dù EN A thường tự mở lại. Làm theo lệnh HLV.
- Thấy không về tới bãi hạ: chọn sớm bãi dự phòng rộng, ngược gió, tránh dây điện, cây và nước; báo HLV nếu bộ đàm còn liên lạc.
- Dù chính không còn bay và không phục hồi: ném dù phụ (nhìn – nắm – giật – ném), thu dù chính (kéo hai riser C hoặc gom dây lái như đã tập ở ngày 5), khép chân, chuẩn bị tiếp đất lăn người.
7. Khoảnh khắc đặc biệt
Có một giây mà gần như học viên nào cũng nhớ mãi: bước chạy cuối cùng không còn chạm đất, tiếng gió đổi khác, và dưới chân là cả thung lũng. Vài phút sau, bạn đứng trên bãi hạ, dù nằm phía sau, tim còn đập nhanh, và HLV ở bãi hạ là người đầu tiên chạy tới bắt tay bạn.
Hãy dành cho mình vài phút với cảm giác ấy. Rồi gom dù, kể lại chuyến bay cho HLV khi mọi chi tiết còn rõ: chỗ nào làm tốt, chỗ nào cần sửa. Chuyến bay đầu tiên đẹp nhất là chuyến bay bình thường, đúng kế hoạch, không có gì để kể ngoài niềm vui.
8. Chuẩn đầu ra của chuyến bay đơn đầu tiên
| # | Tiêu chí |
|---|---|
| 1 | Kiểm tra thiết bị đủ, thử liên lạc hai bộ đàm, kiểm tra chéo với HLV |
| 2 | Dựng dù, nhìn dù, quyết định đi hay huỷ đúng trước vạch quyết định (vạch stop) |
| 3 | Rời đất bằng bước chạy, không nhảy lên ngồi; cao tay khi dù rung lắc |
| 4 | Bay ra xa sườn, nhìn dù, ngồi vào đai đúng cách |
| 5 | Bay về bãi hạ theo hướng HLV chỉ, làm đúng lệnh qua bộ đàm |
| 6 | Bay số 8 ở phía cuối gió để giảm độ cao, rẽ ngược gió đúng lúc và bay thẳng vào bãi |
| 7 | Tiếp đất bằng chân trong bãi, huỷ dù, báo an toàn |
9. Sau ngày 6
Khoá P1–P2 kéo dài 5–7 ngày (lộ trình chuẩn 6 ngày); những ngày còn lại dùng để bay thêm, củng cố cất cánh và hạ cánh, hoặc làm ngày dự phòng thời tiết. P1–P2 là trình độ học viên nên không cấp bằng. Muốn có bằng, bạn tập thêm khoảng 1–3 tháng, nhất là tự hạ cánh, rồi thi thẳng P3; xem lộ trình P3–P4.
Muốn học theo lộ trình này? Xem chi tiết khoá dù lượn cấp tốc P1–P2 (5–7 ngày) tại Khau Phạ, hoặc đặt lịch và hỏi HLV trực tiếp.
Loạt bài lộ trình học dù lượn P1–P2:
- Ngày 1–2: tập mặt đất
- Ngày 3: slalom, huỷ dù và gấp dù
- Ngày 4: bay thấp bằng kéo tời tay
- Ngày 5: lý thuyết, khí tượng và mô phỏng
- Ngày 6: chuyến bay cao đầu tiên (bài này)
Câu hỏi thường gặp
Chuyến bay đơn đầu tiên có HLV bay cùng không?
Không, bạn bay một mình. Nhưng bạn không bao giờ một mình: một HLV ở bãi cất hướng dẫn cất cánh, một HLV ở bãi hạ hướng dẫn bạn qua bộ đàm suốt chuyến bay.
Vạch quyết định (vạch stop) là gì?
Là mốc HLV chỉ trên đường chạy. Trước mốc phải nhìn dù xong; dù chưa đẹp hoặc chưa kịp nhìn thì huỷ; tới mốc mà mọi thứ ổn thì đã quyết đi và chạy dứt khoát tới khi rời đất.
Vì sao phải mang hai bộ đàm?
Để liên lạc với HLV không bị gián đoạn: cả hai chiếc bật sẵn cùng kênh, nên chiếc thứ nhất hết pin hay hỏng, kể cả khi đang bay, bạn vẫn nghe HLV qua chiếc dự phòng.
Thời tiết ngày 6 không đẹp thì sao?
Không bay. Bạn tập mặt đất và simulator, chuyến bay đầu tiên dời sang buổi hoặc ngày dự phòng khi đủ điều kiện ở mục 3.
Bay xong ngày 6 đã có bằng chưa?
Chưa. P1–P2 là trình độ học viên, không cấp bằng. Sau khoá, tập thêm khoảng 1–3 tháng rồi thi thẳng P3.
Bài này là tài liệu học viên của Mebayluon cho giai đoạn 5, không thay cho buổi học với HLV. Đăng ký khoá P1–P2 tại Khau Phạ: khoá học dù lượn P1–P2.
