Quá trình cất cánh dù lượn có ba giai đoạn chính: 1️⃣ Dựng và bơm căng dù 2️⃣ Kiểm soát dù 3️⃣ Tăng tốc và tạo áp lực lên dù
Mục tiêu chính của giai đoạn dựng và bơm căng dù là: ✔️ dựng dù lên vị trí thẳng đứng trên đầu phi công một cách nhanh chóng và cân đối; ✔️ bơm căng dù nhanh trong quá trình dựng dù lên; ✔️ chuẩn bị cho giai đoạn kiểm soát. Việc bơm căng dù một cách gọn gàng và cân đối là kết quả trực tiếp của việc trải dù chuẩn xác trên mặt đất. 🌬️ Trong điều kiện gió nhẹ, các phi công giàu kinh nghiệm thường thích thao tác kiting, dựng dù lên 2-3 lần để đảm bảo mọi thứ đều trơn tru. 💨 Khi gió mạnh hơn, dựng tường dù là một thói quen tốt và thận trọng để kiểm tra dây, vòm dù, độ cân bằng và hướng gió. 🛑 Khi không có gió, chúng ta phải chuẩn bị cánh dù thủ công: kéo căng và gỡ dây kỹ; đi dọc dây để kiểm tra xem có nút thắt hay cành cây mắc vào không. Sau đó nâng các bó dây lên để xem chúng có bị vướng vào thảm thực vật, đá hoặc mặt đất hay không. Quay lại phần vòm dù vì nó thường bị biến dạng hoặc gấp nếp sau quá trình kiểm tra dây. Kéo phần trung tâm mép trước về sau và kéo dây phanh về phía trước để nó tạo thành hình móng ngựa và giúp phần giữa dù phồng lên trước, giảm khả năng dù bị nâng lên lệch. Cuối cùng, kết nối đai với riser và kiểm tra lại hướng gió, cũng như đảm bảo vòm dù nằm vuông góc với hướng gió, không bị vướng víu và cân xứng.
⏱️ Các phi công mới thường cần nhiều thời gian hơn để chuẩn bị dù, do đó họ thường làm việc này khi chưa khoác đai, đai được để gọn sang một bên. Sau đó, họ mới khoác và chuẩn bị đai, nhưng trong lúc đó ngay cả một cơn gió giật nhẹ cũng có thể làm rối dù của họ, nên họ sẽ phải tháo đai ra và chuẩn bị lại dù từ đầu. ⚠️ Có một số phi công, cả người mới lẫn người giàu kinh nghiệm, luôn kết nối cố định đai với dù. Một mặt, điều này làm giảm tình trạng rối dây và giúp dù khi trải ra chống chịu tốt hơn với gió. Tuy nhiên, đai đủ nặng để khiến dù tự bay, vì vậy hãy cẩn thận trong điều kiện gió mạnh hoặc gió giật, đừng bỏ mặc dù không giám sát. Đai ngồi nặng sẽ gây bất tiện khi dựng dù và di chuyển, vì vậy các phi công thường bỏ qua bước kiểm tra dây và lược bỏ luôn việc kiting dù rất hữu ích. 🤝 Một thói quen phổ biến là chuẩn bị dù ở một nơi yên tĩnh hơn, tránh chặn không gian cất cánh của người khác. Sau đó, khoác đai và đừng quên cài đai đùi. Kết nối đúng cách với dù, gom dù, vác vai đi đến khu vực cất cánh và trải dù ra, trong khi bạn vẫn đang gắn chặt với đai. Bạn có thể nhờ các phi công khác xung quanh hỗ trợ trải dù. 🌪️ Nếu có gió giật hoặc lốc xoáy nhỏ (dust devil) xuất hiện trong quá trình chuẩn bị, hãy tóm và kéo các dây riser sau – nơi có ròng rọc dây phanh – để ngăn dù căng ngoài ý muốn, ngăn dù bay lên hoặc kéo lê bạn trên mặt đất. Nếu bạn thấy tình huống như vậy xảy ra với người khác, hãy nhanh chóng chụp và giữ mép dù của họ. 📋 Khi dù đã được kiểm tra và trải ra đúng cách, với phi công đã kết nối chính xác vào đai ngồi, phi công sau đó nên thực hiện KIỂM TRA TRƯỚC KHI BAY (pre-flight check) lần cuối. Nguyên tắc ở đây là kiểm tra từ dưới lên trên, bắt đầu với những yếu tố quan trọng nhất, đọc to tên từng bộ phận và trạng thái của nó.
✅ Kiểm tra trước khi bay
𝟭🦵 DÂY ĐAI ĐÙI – Trái. Phải. Đã cài. Đã từng có, và thật không may là sẽ tiếp tục có, những ca tử vong của các phi công cất cánh và bị tuột khỏi đai vì họ không cài dây đùi. Khi kiểm tra khóa đai hoặc khóa carabiner, hãy giật mạnh để kiểm tra xem chúng đã được kết nối và khóa chặt hay chưa. Đừng bao giờ chỉ dựa vào âm thanh "cạch" khi bấm khóa, vì cơ chế khóa sẽ bị hao mòn theo quá trình sử dụng. Bụi, cát hoặc mảnh vụn nhỏ có thể làm hỏng các cơ cấu này. 𝟮 🦺 DÂY ĐAI BỤNG – Đã cài. Bạn có thể sống sót khi dây đai bụng chưa khóa, nhưng nó giúp thiết lập khoảng cách giữa các carabiner, điều này rất quan trọng đối với hình học và hành vi của vòm dù. 𝟯 🔗 KHÓA CARABINER – Trái. Phải. Đã khóa. Có nhiều loại carabiner khác nhau với nhiều kiểu khóa an toàn khác nhau, thường yêu cầu 2-3 thao tác (xoay, trượt, bẻ, vặn) để tránh sự cố mở ngoài ý muốn trong các chuyến bay. Đảm bảo chúng được cài đúng cách và nằm thẳng đứng; carabiner sẽ yếu hơn nhiều khi nằm ngang. Bất kỳ tư thế không chuẩn (nằm ngang) nào của carabiner cũng làm ảnh hưởng đến cơ chế khóa và riser, chúng có thể bị biến dạng và chịu tải không đối xứng. 𝟰 👐 DÂY PHANH – Trái. Phải. Không vướng. Mỗi dây phanh phải đi thẳng từ ròng rọc đến tay cầm trên tay phi công. 𝟱 🪖 MŨ BẢO HIỂM – Đã cài. Mũ nên được đội trên đầu phi công với các khóa đã được cài chặt. Không quá chặt, nhưng cũng không quá lỏng. Mũ bảo hiểm phải được đội trên đầu trước khi khoác đai. Đã có những chấn thương đầu nghiêm trọng xảy ra với những phi công khoác đai đang nối sẵn dù, ví dụ như khi có cơn gió giật kích hoạt dù bốc lên, quật ngã và kéo lê phi công. 𝟲 🅰️ DÂY A VÀ MÉP TRƯỚC – Trái. Phải. Không vướng. Không có dây nào vắt trên các dây A. Các dây khác ở bên dưới phải “clear”. Đảm bảo mép trước và các xoang (cells) đều mở, không bị gập hoặc biến dạng. 𝟳 🌤️ KHÔNG PHẬN – Thông thoáng. Không có ai định cất cánh gần đó. Không có dù nào khác trên không đang cố top landing. Khi phi công khi cất cánh nên hô to “CẤT CÁNH" để cảnh báo những phi công xung quanh. 𝟴 ⚖️ GIÓ VÀ SỰ CÂN BẰNG – Tốt. Vài phút có thể trôi qua kể từ lúc bắt đầu trải dù cho đến khi kết thúc quá trình kiểm tra cuối cùng. Hãy chắc chắn gió không thay đổi đáng kể về cường độ và hướng trước khi cất cánh với bố cục trải dù hiện tại. Nếu có sự thay đổi, hãy chờ hoặc trải lại dù vuông góc với hướng gió mới. Thực hiện lại các bước kiểm tra từ đầu. Rất nhiều tai nạn xảy ra chỉ vì lười biếng.
🎈 Dựng và bơm dù
Giai đoạn dựng và bơm căng vòm dù có ba giai đoạn phụ: 👉 lực kéo ban đầu 👉 quá trình dựng 👉 quá trình giảm tốc 💪 Lực kéo ban đầu là cần thiết để vượt qua nhanh chóng giai đoạn không ổn định khi dù đang trongtrạng thái thất tốc (stall mode) với góc tấn 90⁰. Điều này được thực hiện bằng một cú kéo dây A mạnh và dứt khoát. Lực kéo lớn đến từ cơ chân mạnh mẽ, độ bám của giày và việc cơ thể rướn về trước, tỳ người đẩy dây đai bụng. Lực này truyền qua các khóa carabiner, tác động trực tiếp vào các riser của dù. 🏋️ Người mới tập thường cố gắng dựng dù bằng cơ tay, nhưng chúng quá yếu và có thể gây ra hiện tượng dù dựng lên không cân bằng. Hai tay nên căng vừa phải, được kéo đi bởi cơ thể của phi công. Bàn tay chỉ giữ chặt dây A và phanh. Mục đích của việc giữ nhóm dây A là làm ngắn chúng lại so với các nhóm dây khác giúp tăng độ cong mép trước dù và tăng khả năng cảm ứng (inductive ability) của dù, vốn rất cần thiết cho việc dựng dù ở thời điểm đầu. Một số loại dù, trong một số điều kiện nhất định, có thể được dựng lên mà không cần giữ dây A, nhưng dùng dây A thì luôn dễ dàng hơn. Một số trường học dạy cách kéo dây dù với tư thế cong tay và vị trí tay trước vai. Điều này tạo ra một đòn bẩy – toàn bộ lực kéo đi qua một điểm cao hơn và xa hơn, đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn (lực từ vai so với carabiner). 🌬️ Lực kéo của phi công làm cánh dù di chuyển qua không khí và tạo ra một luồng khí bao quanh nó. Một phần luồng khí đi trong dù qua các cửa gió, đẩy mặt trên của dù hướng lên từ bên trong. Một phần khác của luồng khí này đi vào bên trong bơm căng vòm dù. Luồng khí phía trên đường cong của mũi dù tăng tốc, làm giảm áp suất ở đó, tạo ra lực khí động học hướng về phía trước RT nâng cánh dù lên theo chiều dọc.
🚶♂️ Khi mép trước nhấc lên khoảng 2 mét so với mặt đất, toàn bộ bề mặt dưới phơi bày hoàn toàn trước luồng khí, tạo ra một lực cản khổng lồ. Phi công có thể bị bất ngờ bởi lực này, nó thậm chí còn lớn hơn nếu có gió. Những phi công giàu kinh nghiệm biết họ cần phải nghiêng người về phía trước bao nhiêu cho một điều kiện gió nhất định, nhằm chống lại lực cản từ mặt dưới. Nếu gió mạnh, bạn có thể không thể tiến về phía trước được, nhưng chính lực kéo mới là thứ dựng cánh dù lên, chứ không phải việc tiến về trước trên mặt đất. Cánh dù có thể được dựng lên hoàn hảo ngay trên đỉnh đầu chúng ta, ngay cả khi ta bước lùi. 🧗 Một sai lầm phổ biến của người mới là từ bỏ lực kéo về trước, khi một lực cản lớn kéo họ giật lùi về phía sau. Phi công nên tập trung vào lực kéo, được tác dụng thông qua các khóa carabiner, và kiểm soát nó bằng cơ bắp của chân cùng việc nghiêng người lên phía trước, bất kể bạn đang đi tới hay đi lùi. 📈 Sau giai đoạn “lực kéo ban đầu”, mọi thứ trở nên dễ dàng hơn. Cánh dù tiếp tục bay lên, xoay quanh tâm carabiner và giảm dần góc tấn của nó. Mặt dưới của dù giảm diện tích tiếp xúc, từ đó làm giảm lực cản lớn. Khả năng cảm ứng bước vào một góc tấn thuận lợi hơn, và lực tiếp tuyến RT của nó đẩy cánh dù tăng tốc về phía trước. Phi công vẫn cần giữ dây A vì độ cong tăng cường quanh mép trước vẫn cần thiết cho khả năng cảm ứng. 🪁 Trong điều kiện không gió, phi công nên tiếp tục tì dây A và bước về trước. Trong điều kiện gió nhẹ, họ có thể đứng một chỗ, sử dụng quán tính cơ thể của mình để cố định dù trong luồng không khí. Lực kéo – tức sức căng ở các dây đai và các dây dù – vẫn hiện diện và vòm dù tiếp tục dựng lên, ngay cả khi phi công không di chuyển nhiều. Trong điều kiện gió mạnh hơn, phi công có thể cần lùi 3-4 bước, nhưng dù vẫn sẽ tiếp tục được dựng lên bình thường, nếu họ giữ nguyên sức căng ở các dây, giống như trong điều kiện không gió hoặc gió nhẹ. ⚖️ Cùng với sự nâng lên của dù, lực kéo trở nên thẳng đứng hơn và phi công có thể sử dụng trọng lực cơ thể G mình nhiều hơn thay vì sử dụng cơ chân và tư thế nghiêng người về phía trước.
🍂 Thông thường, trong giai đoạn dựng dù, cánh dù có thể bay lên không cân đối. Điều này có thể do điều kiện bên ngoài, như thay đổi hướng gió hoặc tác động của gradient gió. Cũng có thể do trải dù không tốt, có một dây bị mắc vào cây, hoặc có nút thắt dây có thể làm chậm một bên dù. Cũng có thể là do mép dù bị biến dạng, kéo quá chậm hoặc lực kéo ban đầu không đối xứng. 🔄 Các phi công giàu kinh nghiệm rất nhạy cảm khi dù dựng lên không đối xứng. Càng phản ứng sớm, bạn càng nhàn hạ hơn về sau. Tất nhiên, nếu dù mất cân bằng quá lớn, thì không thể phục hồi được, vì vậy tốt nhất nên huỷ và làm lại. ⚖️ Nếu chỉ mất cân bằng nhỏ, phi công phải xác định bên trái hay bên phải của dù dựng lên cao hơn và di chuyển sang hướng ngược lại, đồng thời duy trì lực kéo về phía trước ngược với chiều gió. Bước ngang sửa lỗi này thường yêu cầu 2-3 bước, nhưng nếu dù nghiêng mạnh hơn, có thể cần di chuyển 5-10 bước. Đó là lý do tại sao, tốt nhất là nên có một không gian dựng dù lớn hơn cho các điều chỉnh có thể xảy ra. Việc khắc phục dù dựng lên mất cân bằng cần phải tập; những người mới thường đang ở trạng thái kéo căng và phản ứng sai với chuyển động nghiêng của dù bằng cách kéo nó sang hướng ngược lại, kéo bên bị nâng lên sớm hơn và tạo ra lực cản lớn hơn. Ban đầu, hãy nâng dù dứt khoát, nhưng hãy nhạy cảm với các chuyển động dù lệch và các chuyển động ngang ngay sau đó. Cần cung cấp tốc độ cho dù, nhưng đừng đối đầu với nó. Kéo dù về phía trước để dựng nó lên đầu, nhưng bạn cũng phải luồn xuống dưới nó nếu nó nghiêng sang một bên. Hãy để dù hoạt động đúng cách trước, sau đó mới dùng phanh để điều chỉnh nó.
🏃♂️ Một bài tập rất tốt là dựng dù đi vòng quanh, cố giữ dù trên đầu càng lâu càng tốt. Khi dù bổ lên trước, bạn cũng tăng tốc lên trước và nhấp nhẹ phanh, không để dù bổ qua đầu. Khi dù ngả ra sau, bạn cao tay nhả hết phanh và rướn cơ thể lên trước để tăng airspeed cho dù. Khi dù nghiêng sang một bên, bạn nên di chuyển theo cùng hướng đó, cố giữ mình ở dưới tâm của dù. Điều này giống hệt việc giữ thăng bằng một cây gậy đứng trên ngón tay của bạn, cộng thêm chút khả năng cảm ứng. Hãy tập không phản ứng thái quá với các động tác sửa lỗi của bạn. Tạo sự tự tin vào cách cánh dù hoạt động. Ví dụ, nếu dù dạt ngang về phía một cây gai, đừng hoảng chỉnh nó về hướng ngược lại, vì điều này càng làm dù mất ổn định hơn, mà thay vào đó hãy di chuyển xuống dưới tâm của dù, hướng về phía mối nguy hiểm. Để cánh dù tự làm việc và sau đó giành quyền kiểm soát bằng phanh để rẽ nó ra xa. Phần cuối cùng của giai đoạn dựng và bơm dù là quá trình giảm-tốc-dù, chuẩn bị cho giai đoạn kiểm soát tiếp theo, cần giữ ổn định dù trên đầu. Khi đó, dù cần được bơm căng hoàn toàn và trở thành một cánh dù bay đúng nghĩa. Cánh dù, cộng với không khí bên trong nó, nặng khoảng 15 kg, tạo ra đủ tốc độ và quán tính ở cuối giai đoạn dựng dù và cần được dừng chuyển động chặn việc dù bổ quá đầu phi công. Có ba cách: 👉 giảm tốc độ dù; 👉 tăng tốc độ của phi công để cân bằng với tốc độ của cánh dù; 👉 dừng dù lại bằng cách check phanh. ✋ Giảm tốc bằng cách giảm lực kéo và độ căng các dây. Trong điều kiện không có gió, điều này tương đương với việc đi/chạy chậm lại để giảm luồng không khí. Trong điều kiện có gió, thao tác này là một bước lùi nhẹ về phía sau, về phía vòm dù, chỉ để làm giảm độ căng của các dây. Trong điều kiện gió rất mạnh, việc nới lỏng này có thể là một cú nhảy về phía vòm dù, ngay sau lực kéo đầu tiên; nếu không, quán tính cơ thể của phi công sẽ gây ra lực căng quá mức lên các dây và dẫn đến dù vọt lên quá hăng. Nếu thao tác nới lỏng dây này được thực hiện tốt thì với sự hỗ trợ của gió ngược, dù sẽ dừng lại ngay trên đầu mà hoàn toàn không cần phải dùng phanh. Trong điều kiện gió nhẹ hoặc không gió, việc nới lỏng dây có thể không đủ để khử quán tính của dù và khi đó cần phải dùng thêm phanh hoặc phi công phải tăng tốc tiến lên trước để tránh dù bổ qua đầu.
🎮 Giai đoạn kiểm soát
🕹️ Mục tiêu chính của giai đoạn kiểm soát là: ✔️ giữ dù ổn định trên đầu phi công ✔️ cung cấp đủ thời gian để kiểm tra dù, dây và các điều kiện thời tiết ✔️ đưa ra quyết định cuối cùng để cất cánh 👀 Một khi dù đã bay lên trên đầu, nó nên ở đó cho đến khi hạ cánh. Thử thách đầu tiên đối với những phi công mới là chọn thời điểm buông dây đai A và check phanh. Điều này tùy vào độ dốc của địa hình và sức gió. Đừng cố ngước lên để xem khi nào cánh dù đang ở trên đầu bạn, mà hãy tiếp tục nhìn về phía trước và tập trung vào sự thay đổi độ căng của các dây. Cảm nhận nó qua carabiner và đai khi nó bị yếu dần đi, và khi nó gần đạt đến phương thẳng đứng. Nếu vòm dù dựng lên nhanh, thì hãy kéo phanh sớm hơn, trước khi nó tới vị trí thẳng đứng. Phanh cũng được kéo sớm hơn, nếu bạn dựng dù trong gió mạnh, hoặc nếu bãi cất dốc, điều này làm rút ngắn quãng đường dựng dù. ⚓ Giữ dù ổn định trên đầu không phải là việc dễ. Đôi khi địa hình và các điều kiện khiến việc này trở nên bất khả thi và bạn chỉ có một phần giây để kiểm tra dù và ra quyết định cất cánh. Việc lựa chọn ban đầu về điểm cất cánh và thời điểm là rất quan trọng. Gió luôn thay đổi, và cánh dù cũng vậy. Một cơn gió tạt ngang sẽ đẩy và làm nghiêng dù sang một bên, lúc này phi công trên mặt đất hoạt động giống như một chiếc mỏ neo. Di chuyển xuống dưới tâm của cánh dù và sau đó sử dụng phanh để hướng nó về phía hướng gió mới. Cánh dù luôn ổn định hơn khi đối diện với gió. Nếu gió nhẹ, thao tác sửa lỗi sai lệch ngang này được thực hiện trong quá trình tiến về phía trước, giúp cấp tốc độ không khí cho cánh dù.
🧘♂️ Khi giữ dù trên đầu trong thời gian dài, phi công giàu kinh nghiệm rất nhạy cảm với những thay đổi của gió, họ sử dụng cánh dù như một bộ cảm biến. Phi công phản ứng sớm bằng phanh kết hợp chuyển động cơ thể, với các hiệu chỉnh tối thiểu, không phản ứng thái quá. Các động tác của phi công có thể trông rất nhỏ đối với người mới bắt đầu, nhưng chúng có tác động lớn và kết quả là cánh dù sẽ lơ lửng nhẹ nhàng trên đầu phi công.
Việc giữ-dù-trên-đầu lâu sẽ dễ hơn trên mặt đất phẳng, ngay trước khi địa hình trở nên dốc hơn. Trên một sườn dốc có gió, luồng không khí thổi từ dưới lên, liên tục tạo ra một góc tấn lớn cho dù đang nằm ngang trên đầu phi công. Điều này kích hoạt vĩnh viễn khả năng cảm ứng, cánh dù luôn muốn bay về phía trước và phải kéo nhiều phanh gần tới mức thất tốc (stall) mới giữ được dù trên đầu phi công. Tình huống gần ngưỡng thất tốc này không hề ổn định và phi công phải quyết định nhanh có nên cất cánh hay không.
🏃 Giai đoạn tăng tốc
Sau khi kiểm tra dù và các điều kiện thời tiết, cảm nhận đai ngồi và các riser, phi công mới đưa ra quyết định cất cánh và chạy đà tăng tốc dù về phía trước. 🚀 Mục tiêu chính của giai đoạn tăng tốc là: ✔️tăng tốc và truyền tải trọng lên dù một cách mượt mà và trọn vẹn; ✔️ giữ dù trên đầu phi công. 🏃 Việc tăng tốc cho dù rất đơn giản. Chỉ việc CHẠY! Nhưng hãy chạy một cách thông minh, chứ đừng chạy mù quáng! 🏃♂️🦅 Khi bắt đầu chạy, sau giai đoạn kiểm soát, phi công cao tay hoàn toàn để cho phép cánh dù đạt airspeed tối đa. Airspeed cao có nghĩa là lực nâng cao, đồng nghĩa với việc cất cánh sớm hơn và an toàn hơn. Nếu mặt núi không quá dốc và gió nhẹ, thì phi công chạy lao tới hết tốc lực. Cánh dù sẽ nằm hơi lệch phía sau, với góc tấn cao hơn, điều này tốt cho khả năng cảm ứng của nó trong việc tăng tốc và bắt đầu tự bay lên phía trước. Nếu sườn đồi dốc hơn, thì với mỗi bước chạy xuống dốc, phi công sẽ bổ sung thêm đáng kể phần trọng lượng cơ thể mình. Trọng lực G ngày càng tăng sẽ kéo cánh dù hướng xuống dưới, tăng cường luồng khí từ bên dưới lên, cũng như khả năng cảm ứng của cánh dù, và lực khí động học hướng về phía trước. Chạy xuống một sườn dốc đứng thường giúp dù tăng tốc sớm hơn và mạnh hơn, do đó phi công có thể cần chạy với tay phanh hơi hãm nhẹ để ngăn dù lao qua đầu. 🏃♂️🏔️ Nếu gió mạnh, cánh dù sẽ bắt đầu sinh lực sớm hơn và phi công có thể cất cánh chỉ trong 1-2 bước chạy. Trên những mặt núi lý tưởng với gió hoàn hảo, cánh dù có thể hoạt động toàn diện ngay trong giai đoạn kiểm soát, đòi hỏi phi công phải luôn giữ nó bằng một chút phanh. Việc cất cánh khi đó đơn giản chỉ là nhả phanh và dù tự bay đi. 🪑 Một sai lầm rất phổ biến của những người mới là ngồi vào đai quá sớm. Khi người mới cảm thấy những dấu hiệu đầu tiên của lực nâng trong lúc chạy đà, họ nghĩ "Ồ, mình đang bay" và vội vã ngồi vào đai. Ngoài ra còn có bản năng thu người thành tư thế bào thai khi có sự kiện gì đó nguy hiểm như việc nhấc lên khỏi mặt đất. Vì cùng một lý do, một số người mới hay túm vào riser để cảm thấy tự tin, để có chỗ mà bám vào. Sẽ rất hữu ích nếu người mới dành thời gian tập simulator, thực hành tư thế vào và ra đai, tăng niềm tin và vượt qua nỗi sợ phải rướn người về phía trước hoặc ngả sang một bên. Đai ngồi được chế tạo để giữ bạn kể cả khi bị lộn ngược! ⚠️ Việc vào đai sớm làm tăng tải lên dù một cách đột ngột, dù sẽ bị tụt xuống một cách khó nhận ra, có thể chỉ khoảng 20 cm, nhưng mức này là đủ để kích hoạt khả năng cảm ứng mạnh mẽ và có thể làm dù chồm tới trước, lao qua đầu phi công. Nếu phi công vẫn còn ở trên mặt đất, thì việc lao qua đầu này có thể gây sập dù. Phi công lúc đó sẽ phải dừng lại, thu dù, đi bộ lên đồi để cất cánh lại. Nếu phi công đã ở trên không, dù lao qua đầu sẽ gây ra dao động văng người lên trước, có thể ném phi công với tốc độ cao xuống đất. Và bởi vì phi công đã nhấc chân lên, họ sẽ đập xuống đất rất mạnh bằng mông, có nguy cơ gây chấn thương cột sống nghiêm trọng. 🦵 Thông thường, các bãi cất cánh không bằng phẳng, với những đoạn dốc đứng và những đoạn thoai thoải. Giai đoạn tăng tốc có thể bao gồm một loạt các lần nhấc bổng lên và chạm đất trở lại, vì vậy HÃY LUÔN THẲNG CHÂN, sẵn sàng tiếp tục chạy! Trông có vẻ buồn cười, nhưng các huấn luyện viên rất vui khi thấy học viên của họ tiếp tục chạy bộ trên không trong một khoảng thời gian ngắn sau khi cất cánh. Cất cánh là phần quan trọng nhất của chuyến bay vì bạn không biết loại không khí mà bạn đang bay vào. Có thể có một vùng nhiễu động vô hình ở phía trước, có thể làm sập dù của bạn ngay sau khi cất cánh, vì vậy đây là một lý do khác để luôn thả chân xuống, sẵn sàng hấp thu mọi cú va chạm. Gãy chân vẫn tốt hơn là gãy lưng. Một thách thức khác đối với người mới là tách biệt hoạt động của đôi chân với đôi tay. Cuộc sống không-biết-bay của chúng ta đã lập trình sẵn nhiều chuyển động liên kết với nhau, ví dụ: khi chúng ta đi bộ, chân phải bước lên trước và tay trái tự động vung về sau. Vì vậy, khi chân chúng ta đang chạy xuống dốc và phải đối phó với nhiều chướng ngại vật khác nhau, tay của chúng ta phải có khả năng hoạt động độc lập với phanh; trái, phải, hoặc cả hai. 🛑 Ai cũng có thể bay, ai cũng có thể cất cánh, nhưng điều phân biệt các phi công giàu kinh nghiệm với những người mới chính là hiệu quả cất cánh (take off efficiency). 🌟 Ví dụ, người mới có thể nhận biết quá muộn rằng dù đang đi chệch hướng và họ đang tiêu tốn quá nhiều không gian cất cánh cho đến khi kiểm soát được dù và tự điều chỉnh vị trí bản thân xuống dưới nó. Hầu hết các điểm cất cánh đều có không gian hạn chế và bao quanh bởi các chướng ngại vật. Các phi công giàu kinh nghiệm có thể nhận biết được liệu một vị trí nào đó có đủ khả năng cất cánh đối với điều kiện hiện tại hay không. Họ hình dung ra các giai đoạn cất cánh và một RANH GIỚI (stop line) đề phòng việc cất cánh không như kế hoạch. Thường thì luôn tồn tại tâm lý bầy đàn hoặc những áp lực khác thôi thúc việc cất cánh. Hãy biết giới hạn của bản thân và tránh so sánh mình với người khác! 🛩️ Đôi khi, trong điều kiện gió nhẹ, bạn có thể cần sử dụng khả năng chạy / tăng tốc hiệu quả để cất cánh trước khi bất kỳ chướng ngại vật nào xuất hiện phía trước hoặc bên dưới bạn. Khi bắt đầu chạy, bạn nhả phanh hoàn toàn để dù đạt airspeed đủ lớn, sau đó hơi kéo phanh một chút, tầm ngang vai, để tạo lực nâng. Máy bay sử dụng cánh tà (flaps) để cất và hạ cánh, tạo ra lực nâng lớn hơn với tốc độ chậm hơn và giảm bớt áp lực cho bánh xe. Cánh tà máy bay cũng như kéo nhẹ phanh dù lượn để gập mép sau xuống, tăng độ cong của biên dạng cánh và góc tấn của nó. Có một vị trí phanh tối ưu, sẽ cho bạn quãng đường chạy ngắn nhất, tương ứng với cánh dù, địa hình và điều kiện đang có. ⬆️ Nếu phi công đánh giá sai không gian chạy khả dụng hoặc các chướng ngại vật xuất hiện sớm hơn dự kiến, thì một cú kéo phanh tức thời trước khi chạm vào chúng có thể tăng cường sản sinh lực nâng để dù đạt thêm độ cao 1-2 mét và bay vượt qua chướng ngại vật. Kỹ thuật kéo-phanh-tăng-cường-lực-nâng này chỉ hoạt động nếu dù đã đạt airspeed cao, có thể chuyển đổi vận tốc thành độ cao. Sau khi tăng lực nâng, dù sẽ mất airspeed và tụt mạnh xuống để tự lấy lại tốc độ. Vì vậy, kỹ thuật này chỉ phát huy tác dụng được một lần duy nhất, và chỉ khi có đủ airspeed.
↘️ Việc cất cánh hường diễn ra trên núi, nơi có gió vuông góc, hoặc có đủ độ dài mặt dốc để chạy đà khi không có gió. Các giai đoạn bơm dù, kiểm soát và tăng tốc sẽ dễ dàng hơn khi có gió vuông góc với mặt núi, vì phi công cần ít lực và tốc độ hơn để tạo ra luồng khí xung quanh cánh dù. Vẫn có thể cất cánh với gió ngang, nhưng hãy chuẩn bị cho một đường chạy dài, tương tự như quy trình thực hiện trong điều kiện không có gió. Việc trải dù, dựng dù, bơm căng và kiểm soát luôn phải ngược hướng gió; phần đầu của quá trình chạy đà cũng vậy, nhưng khi đủ tốc độ, phi công bắt đầu kéo phanh để xoay cánh dù về phía dốc nhất của đồi, để rời mặt đất sớm hơn. Chuyến bay chỉ có thể diễn ra nếu địa hình dốc hơn góc lượn của dù lượn. Việc chạy theo đường chéo của sườn dốc làm giảm độ dốc của địa hình và nếu độ dốc đó bằng với góc lượn, phi công có thể chạy thẳng xuống tận chân đồi mà không thể cất cánh. 🌕 Trong phần cuối cùng của giai đoạn tăng tốc, phi công chạy với những sải chân ngày càng rộng hơn, với bàn chân hầu như không chạm đất, giống như đang bước đi trên mặt trăng. khi đó, dù bắt đầu gánh toàn bộ khối lượng của phi công và nếu mặt núi đủ dốc, phi công sẽ cất cánh.
🛡️ Mục tiêu sau khi cất cánh
✔️ cung cấp đủ tốc độ và độ cao để tránh các chướng ngại vật xung quanh một cách an toàn ✔️ tìm quỹ đạo tối ưu để thoát khỏi mặt núi an toàn và tránh các khu vực nhiễu động. Sau đó, phi công mới điều chỉnh tư thế sao cho thoải mái vào đai! Đừng vội vào đai sớm, mà hãy luôn nhạy bén với các hệ thống điều khiển của bạn!
💥 Các lỗi cất cánh phổ biến nhất
❌ Dựng dù bị lệch do trải dù. Nếu dựng dù quá lệch hoặc không có đủ không gian để sửa lại thì nên huỷ cất cánh bằng cách huỷ dù bằng phanh; ❌ Phanh dừng dù quá muộn ở bước “Check dù”– dù lao qua đầu và bị sập; ❌ Ngồi vào đai quá sớm, gây tải sớm lên dù, làm dù tăng tốc và bổ mạnh qua đầu, kéo theo sau là một cú văng con lắc tốc độ cao sát đất. Hiệu ứng con lắc cũng xảy ra khi dù bay dạt sang một bên so với phi công do dù được bơm không đều hoặc gió giật ngang; ❌ Va chạm với các vật thể trước điểm cất cánh (cây cối) do kỹ thuật cất cánh kém và tốn quá nhiều không gian; ❌ Va chạm vào các vật thể quanh điểm cất cánh, do kiểm soát dù kém (đặc biệt trong điều kiện gió mạnh).
Theo Skynomad.com
