Nhược điểm chính của dù mới là mức giá cao! Hiện nay, giá của một bộ dù mới (loại dành cho người mới bay, gồm: vòm dù, đai ngồi, dù phụ) dao động từ 70 triệu đồng tới 120 triệu đồng (€2500 đến €4000). Đối với nhiều người chập chững bước những bước đầu tiên vào môn thể thao này, đây có thể là một số tiền lớn và thường là quá sức chi trả. Vì lý do này, nhiều người thích lựa chọn mua thiết bị cũ hơn. ✅ Ưu điểm khi mua thiết bị cũ: 🔺 Chi phí ban đầu thấp hơn. 🔺 Có cơ hội tìm được những giao dịch rất hời. 🔺 Tâm lý thoải mái hơn khi bạn lỡ treo cánh dù lên cây/bụi rậm trong những lần hạ cánh đầu tiên. ❌ Nhược điểm khi mua thiết bị cũ: 🔺 Lựa chọn bị hạn chế. 🔺 Nguy cơ bị lừa đảo. 🔺 Tuổi thọ của dù ngắn hơn. 🔺 Rủi ro mua phải thiết bị nguy hiểm hoặc không thể sử dụng.
🚫 Cách tránh lừa đảo và đưa ra lựa chọn đúng
🔺 Chọn đúng nơi mua bán: Tránh mua từ các trang web rao vặt chung chung mà bạn không thể trực tiếp kiểm tra thiết bị hoặc không biết rõ về người bán như eBay, Marketplace, paraglidingforum.com, v.v… Thay vào đó, hãy mua từ các người bán có uy tín trong nhóm chuyên mua bán thiết bị dù lượn – ví dụ như, các nhóm bán dù lượn trên Facebook, hoặc mua từ các Dealer chính thức của hãng vì các hãng dù thường có thanh lý dù test, dù demo đã qua sử dụng. Chọn người bán uy tín là bộ lọc tốt nhất để loại bỏ các giao dịch lừa đảo và thiết bị kém chất lượng hoặc thiếu an toàn. ⚠️ Lưu ý: Có nhiều phi công bán thiết bị bay của mình nhưng do bản thân họ cũng không có đủ kiến thức để kiểm tra chất lượng thiết bị vì vậy có nhiều trường hợp người mới mua phải thiết bị nguy hiểm/không thể sử dụng mặc dù đây không phải giao dịch lừa đảo. 🔺 Yêu cầu kiểm tra dù: Luôn yêu cầu kiểm tra dù nếu có thể. Ngay cả khi không thể kiểm tra toàn diện, ít nhất hãy yêu cầu kiểm tra độ thấm khí (porosity test) – đây là cách tốt nhất để đánh giá xem cánh dù còn có thể bay được bao lâu. Hãy tránh xa những người bán từ chối việc kiểm tra này, ngay cả khi bạn sẵn sàng tự trả phí.
🔺 Kiểm tra tem nhãn: Dù rất hiếm, nhưng hãy tránh mua những cánh dù không có tem thông tin hoặc số seri. Những cánh dù này có thể là hàng mẫu (prototype) tuồn ra thị trường hoặc là hàng ăn cắp. Thêm vào đó, bạn sẽ không bao giờ chắc chắn được kích thước chính xác của cánh dù đó cũng như không biết rõ tính chất của cánh dù đó. 🔺 Ưu tiên thương hiệu uy tín: Tránh các thương hiệu ít tên tuổi. Dù mức giá có hấp dẫn đến đâu, hầu hết các nhà sản xuất nhỏ thường cắt giảm chi phí trong khâu nghiên cứu, vật liệu hoặc kiểm định dù. Các thương hiệu dù lượn bạn có thể tin tưởng cho cánh dù đầu tiên của mình là: Advance, Nova, UP, Ozone, Niviuk, Skywalk, Mac Para, Swing, Gin. Hầu hết các hãng này cũng sản xuất đai ngồi và dù phụ. Ngoài ra, có một số nhà sản xuất chỉ chuyên về đai ngồi, dù phụ và phụ kiện với chất lượng rất cao, bao gồm: Kortel Design, Charly, Woody Valley, Sup Air, Companion, High Adventure, Air Vuisa. 🔺 Bay thử: Nếu có thể, hãy bay thử thiết bị trước khi mua. 🔺 Tham khảo ý kiến chuyên gia: Luôn tham khảo ý kiến huấn luyện viên của bạn trước khi mua bất kỳ thiết bị nào để biết hạng dù và mẫu mã nào sẽ phù hợp với bạn.
🔎 CÁCH ĐÁNH GIÁ THIẾT BỊ DÙ LƯỢN
Khi mua một cánh dù cũ, việc kiểm tra kỹ lưỡng là vô cùng quan trọng. Lý tưởng nhất là kiểm tra trực tiếp, nhưng thường thì ta hay xem hình ảnh. Dưới đây là những điểm cần tập trung khi đánh giá thiêt bị bay.
🪂 VÒM DÙ
🔺 Kiểm tra độ thấm khí: Như đã đề cập – cách lý tưởng nhất để đánh giá tình trạng vải dù là đo độ thấm khí. Nếu không thể, ít nhất hãy đảm bảo vải đủ kín khí: hãy thử hút không khí qua lớp bề mặt trên của cánh dù, khu vực gần mép trước. Nếu bạn có thể hút được không khí vào, vải dù có thể đã bị hao mòn đáng kể. 🔺 Kiểm tra lớp phủ bên trong: Nhìn vào lớp vải từ mặt trong của bề mặt trên – khi lớp phủ (coating) bị lão hóa và nứt nẻ, những đường màu trắng hình rạn nứt chân chim thường xuất hiện ở các nếp gấp. Nếu vải có vẻ "phấn phấn/bột bột", lớp phủ có khả năng đã lão hóa, nứt nẻ và cánh dù đã bị hao mòn rất nhiều. Hãy nhớ rằng điều này khó nhận biết hơn ở một số loại vải và các màu sáng.
🔺 Kiểm tra các vết sửa chữa: Việc sửa chữa vải trên một cánh dù cũ là chuyện bình thường và miễn là được thực hiện đúng cách, nó không gây rủi ro về an toàn. Nếu có các miếng vá, chúng phải có mép bo tròn (không để góc nhọn), dán dính chặt vào mặt vải và ít bị nhăn nhất có thể. Các vết rách dài hơn 10–15 cm lý tưởng nhất là phải được khâu lại. Nếu các khoang dù (cells) đã được thay thế, điều này cũng không đáng lo ngại về mặt an toàn miễn là được thực hiện bởi thợ chuyên nghiệp – hãy so sánh đường may của khoang mới với các khoang gốc. 🔺 Đánh giá màu sắc: Việc phai màu không phải lúc nào cũng là vấn đề đối với bản thân cánh dù, nhưng nó có thể là dấu hiệu của sự hao mòn lớn. Nếu thấy dù bị phai màu, nên mang dù đi kiểm tra độ bền của vải (betso test). Ở ngoài thực địa, bạn có thể tự kiểm tra bằng cách cầm 2 tay vào 2 điểm sát nhau thật chặt bằng 2 ngón tay (ngón cái và ngón trỏ) và cố xé vải – vải không được rách khi kéo bằng tay. 🔺 Kiểm tra đường may: Kiểm tra các đường may gần mép trước (leading edge) và mép sau (trailing edge) – nếu chúng bị bám bẩn nhiều, cánh dù có khả năng đã được sử dụng rất nhiều. Chú ý đến các dấu hiệu sờn rách gần các khu vực uốn cong của mép trước.
🔺 Kiểm tra vách ngăn bên trong: Kiểm tra tình trạng của các vách ngăn bên trong (internal ribs) – không được có vết rách hoặc các sợi chỉ bị kéo căng/giãn. 🔺 Bơm dù để quan sát hình dáng: Hãy nhờ ai đó bơm cánh dù lên và cố gắng kiểm tra cả bề mặt trên và dưới. Nếu thấy có sự sai lệch so với biên dạng bình thường – ví dụ có các nếp nhăn lớn ở mặt trên hoặc mặt dưới hoặc bề mặt có các “khối u” không đều (do vải bị co dãn)– điều này có thể chỉ ra rằng các vách ngăn đã bị giãn và dù hao mòn nhiều. Tuy nhiên, các nếp nhăn như vậy cũng có thể do sai lệch cài đặt trim (độ dài dây), và lỗi này có thể khắc phục được. 🔺 Đối chiếu tem nhãn: Kiểm tra tem thông tin của cánh dù – đảm bảo nó khớp với mẫu mã và kích thước của cánh dù bạn đang xem.
🧵 DÂY DÙ
🔺 Đánh giá màu sắc và độ sạch: Màu sắc và độ sạch của dây là chỉ số tốt để biết cánh dù đã được sử dụng bao nhiêu. Thông thường, những khu vực tiếp xúc nhiều nhất với tay phi công sẽ bị hao mòn trước tiên – màu của các dây ở gần riser sẽ cho biết dù đã bay nhiều hay ít. Càng nhiều giờ bay, các dây gần riser sẽ càng xỉn màu, bẩn và trông hao mòn hơn.
🔺 Dây phanh chính: Dây phanh chính cũng là một thước đo tốt – khu vực xung quanh ròng rọc càng sờn thì cánh dù càng được sử dụng nhiều. 🔺 Kiểm tra lớp vỏ bọc dây: Những vết rách nhỏ trên lớp vỏ bọc (sheathing) của dây không phải là vấn đề lớn và không làm giảm độ an toàn của cánh dù, miễn là các sợi lõi chịu lực bên trong không bị ảnh hưởng.
🔺 Tránh các sửa chữa tạm bợ: Tránh mua những cánh dù có dấu hiệu sửa chữa "kiểu đối phó" ngoài bãi, chẳng hạn như dây dù buộc thắt nút. 🔺 Dấu hiệu thay dây: Nếu bạn thấy các dây không đồng nhất (màu vỏ bọc khác nhau hoặc có những dây sạch hơn hẳn), đây là dấu hiệu cho thấy dây đã được thay. Việc thay thế và sửa chữa không thành vấn đề miễn là chúng được thực hiện chuyên nghiệp. Nếu phát hiện một dây không đồng nhất, hãy kéo căng và so sánh chiều dài của nó với dây tương ứng ở nửa cánh dù bên kia – mức chênh lệch không được vượt quá 1 cm. 🔺 So sánh chiều dài dây hai bên: Hãy thử so sánh ngẫu nhiên một số dây với dây đối xứng của nó giữa nửa cánh bên trái và nửa cánh bên phải. Nếu bạn thấy chênh lệch lớn hơn 1–2 cm, rất có thể độ trim của cánh dù đã bị sai lệch đáng kể, cho thấy sự hao mòn lớn. 🔺 Kiểm tra đường khâu: Kiểm tra các đường khâu của dây ở mép sau và hai đầu tai dù (stabilizers) – nếu chúng bị tơi đứt, đó là dấu hiệu của sự hao mòn. 🔺 Kiểm tra sức bền kéo tay: Bạn có thể thử kiểm tra độ bền tại chỗ – với những cánh dù hạng thấp, bạn không thể dùng tay không để làm đứt ngay cả những sợi dây mỏng nhất. Nếu bạn có thể giật đứt một sợi dây, đó là dấu hiệu của sự hao mòn nghiêm trọng. Ngay cả khi vải còn tốt, bạn có thể phải thay thế toàn bộ hệ thống dây và chi phí này rất đắt đỏ. Tốt nhất là cánh dù khi mua nên đi kèm với một bản báo cáo kiểm tra độ bền của dây. 🔺 Kiểm tra độ trim (Trim test): Độ trim chuẩn xác (chiều dài dây khớp với thông số của nhà sản xuất) là điều cần thiết cho cả sự an toàn và hiệu năng bay. Ở các cánh dù hạng thấp, rất hiếm khi dây có sai lệch lớn ngay cả sau nhiều giờ bay. Dấu hiệu của việc sai trim có thể bao gồm các hành vi bất thường khi bay hoặc khi cất/hạ cánh – khó bơm dù hơn, tốc độ chậm hơn, hoặc bay không ổn định. Một dấu hiệu khác có thể là sự biến dạng và nếp nhăn trên biên dạng của cánh dù khi đã được bơm căng. Vải cánh dù càng căng thì khả năng độ trim còn tốt càng cao. Cách duy nhất để kiểm tra độ trim là thông qua việc thực hiện "trim test", bao gồm việc đo lại chiều dài của tất cả các dây.
🔗 RISER
🔺 Độ sạch của riser: Đây là một trong những chỉ số tốt nhất để đánh giá mức độ hao mòn của vòm dù. Do riser tiếp xúc trực tiếp với tay phi công, chúng thường bị hao mòn trước – riser càng sậm màu và bẩn (đặc biệt là phần trên của đai A), thì cánh dù càng được sử dụng nhiều.
🔺 Điểm kết nối với đai ngồi: Điểm neo móc vào đai ngồi thường chuyển sang màu xám đen đậm và có ánh kim loại sau nhiều giờ bay do ma sát với chất liệu kim loại của carabiner. Thường sẽ xuất hiện những vết rách nhỏ ở lớp vải bọc bên ngoài – chúng không gây mất an toàn nhưng là dấu hiệu của sự hao mòn. Điểm neo này trông càng mới và sạch, thì cánh dù càng được bảo quản tốt.
💺 ĐAI NGỒI
🔺 Quan sát trực quan: Khi mua đai ngồi, các lỗi ẩn bên trong hiếm khi là vấn đề, vì hệ thống dây đai chịu lực thường lộ rõ ra ngoài. 🔺 Tránh đai ngồi đã quá cũ: Tránh các hệ thống đai đã hao mòn nhiều, màu sắc phai nhạt, vì điều này cho thấy vật liệu có khả năng đã bị suy yếu. Tránh xa các đai ngồi có dây đai chịu lực bị sờn rách hoặc toàn vẹn bị ảnh hưởng. 🔺 Kiểm tra ván ngồi (Seat board): Khi mua đai có ván ngồi cứng, hãy kiểm tra tình trạng của tấm ván này. Ở hầu hết các đai ngồi, bạn có thể tháo ván ra để kiểm tra. Ván ngồi bị nứt vỡ có thể gây rủi ro an toàn nghiêm trọng nếu cần phải bung dù phụ. Ván ngồi thường dễ thay thế, nhưng ở một số đai sử dụng ván carbon, chi phí thay thế có thể khá đắt đỏ. 🔺 Kiểm tra dây nối dù phụ (Bridles): Kiểm tra dây chữ Y (bridles) dùng để nối dù phụ – một số đai ngồi khi bán không đi kèm dây này và bạn có thể phải mua riêng. Nếu đai có sẵn dây, hãy đảm bảo chúng không bị sờn tước. 🔺 Kiểm tra móc khóa (Buckles): Xác minh chức năng của tất cả các khóa cài – đảm bảo chúng chốt ngàm hoàn toàn và không bị bung ra khi chịu lực kéo căng. 🔺 Đóng lại dù phụ: Nếu bạn mua một chiếc đai ngồi cũ đã được lắp sẵn dù phụ, LUÔN LUÔN kiểm tra và đóng lại (repack) dù phụ trước khi sử dụng. 🔺 Thay carabiner: Rất khuyến cáo bạn nên thay thế móc khóa carabiner trên một chiếc đai ngồi cũ – bạn sẽ không bao giờ biết liệu chúng đã từng phải chịu tải trọng đột ngột hay chưa. Điều này là BẮT BUỘC nếu đai sử dụng carabiner bằng nhôm! Tuyệt đối không tin tưởng các móc khóa carabiner đã qua sử dụng nhiều!
🪂 DÙ PHỤ CŨ
Dù phụ là món thiết bị duy nhất có thể không bao giờ "hòa vốn", nhưng khi bạn cần đến, nó sẽ đem lại giá trị sinh tử chỉ trong vỏn vẹn 3 giây. Dù phụ không phải là cơ hội sống sót thứ hai – nó là cơ hội cuối cùng của bạn! Vì lý do này, việc thỏa hiệp chất lượng khi mua dù phụ là điều không nên. Chúng tôi luôn khuyến nghị bạn mua một chiếc dù phụ mới hoàn toàn! Nếu bạn vẫn cần mua dù phụ cũ, hãy lưu ý: 🔺 Tuyệt đối không mua dù phụ đã từng sửa chữa. 🔺 Tuyệt đối không mua dù phụ có dấu hiệu rõ ràng của nấm mốc hoặc bị hỏng do ngấm nước. 🔺 Không mua dù phụ đã quá 12 năm kể từ ngày sản xuất – vải sẽ tự lão hóa theo thời gian ngay cả khi không sử dụng. 🔺 Không mua dù phụ không có tem thông tin ghi rõ kích thước và tải trọng. 🔺 Yêu cầu xem sổ nhật ký bảo dưỡng (logbook), trong đó phải có hồ sơ về những lần gấp dù định kỳ, được thực hiện ở đâu và bởi ai. Nếu bạn nghi ngờ độ tin cậy của sổ, hãy xác minh với người cuối cùng đã thực hiện việc gấp dù. 🔺 Luôn tự gấp lại dù phụ cũ trước khi lắp vào đai ngồi.
🔺 Nên gấp lại dù phụ ít nhất mỗi năm một lần. Luôn nhờ một chuyên gia thực hiện việc này. Nếu bạn mua dù phụ loại đặc biệt (ví dụ cánh Rogalo hoặc dù vuông ram-air), hãy đảm bảo bạn có chuyên gia biết cách gấp loại dù đó. Cho dù bạn chọn loại thiết bị nào, hãy luôn tham khảo ý kiến của huấn luyện viên hoặc câu lạc bộ. Thật may mắn, dù lượn là một môn thể thao có mức độ điều phối và tự kiểm soát chất lượng từ cộng đồng khá cao.
BẠN CÓ THỂ TÌM THẤY MỘT SỐ DEALER UY TÍN TẠI VIỆT NAM:
🔺 Toản Trần (HNAA): Dealer số 1 Việt Nam - Nhà phân phối chính thức & Duy nhất tại Việt Nam của hãng Advance Paraglider 🔺 Đặng Văn Mỹ (Mebayluon Paragliding): Phân phối dù NOVA, UP, Kortel Design, Air Vuisa 🔺 UniSky Friends: Gia công thiết bị dù lượn (đai ngồi, vòm dù), sửa chữa và phân phối thiết bị dù lượn 🔺 Bách Lê (Back2Fly shop): Phân phối và sửa chữa thiết bị dù kiêm luôn thiết kế và sản xuất đai ngồi 🔺 Cao Hà Tân (VNAA): Phân phối dù Skywalk 🔺 Kim Trần (May Paragliding): Phân phối dù GIN và BGD 🔺 Luke Tran (Lâm Đầu Bạc): Chuyên các loại thiết bị dù cũ Chúc bạn may mắn và có nhiều chuyến bay an toàn cùng bộ dù đầu tiên của mình!
Theo Skynomad
— Đặng Văn Mỹ dịch
